He tirohanga whakarunga o tētahi ripanga hui rākau me ētahi momo tūemi tari pēnei i ngā rorohiko pona, paparorohiko, pukatuhipoka, waea, me te kapu kawhe. Tokoono ngā tāngata e karapoti ana i te tēpu e whakauru ana ki ngā kōrero, me ētahi ringa rūrū, e huatau ana i te ngātahitanga, i te whakaaetanga rānei.

Ngā Tautohe Whirinaki

Ka taea e te aronga, te takawaenga rānei o ngā tautohe whirinaki te āwhina i nga rōpū kia kore ai e whakamārama i ta rātau tautohe i nga kōti. Ehara te Litigation i te kōwhiringa utu nui anake mō ngā rōpū tautohe, engari tērā pea ka whakaaetia te whakawāteatanga o ngā mea e tino whaiaro ana ki nga rōpū. Ka taea e tēnei te whakauru i ngā mōhiohio whaiaro me ngā take pūtea me ētahi atu take arumoni ka noho muna tonu.

Ko ngā whirinaki, he tikanga noa iho o te parenga rawa me te whakaritenga pānga i Aotearoa, he maha nga rōpū, tae atu ki ngā kaitiaki me ngā painga. Ko nga kaitiaki e pupuri ana i te rangatiratanga ture o nga rawa whirinaki, ā, me whakahaere ki ngā painga tino pai o nga painga.

Ko te tāmau i roto i te whirinaki he mahi whirinaki, he whakaaetanga i waenganui i nga rōpū e whakahuahua ana i ngā whakaritenga me ngā tikanga o te whakawhirinaki. I te nuinga o te wā, e hiahiatia ana e tēnei whakaaetanga kia mahi ngā kaitiaki i runga i te painga tino pai o ngā painga, ā, ka hiahiatia pea kia whiwhi whakaaetanga mō ngā whakataunga nunui. Tūhura atu anō kia kite me pēhea e āwhina ai to mātau tohunga i tēnei rohe ki te whakahaere tika me te whakatau i ō tautohe Whirinaki.

Ko ngā kōwhiringa e toru e wātea ana ko te Arbitration, Mediation, me tētahi tukanga hinu – Arb-Med.

I tēnei whārangi

Tirohanga Whānui

Kua whakatakotoria pai a NZDRC kia āhei ai ngā rōpū ki te whakawhirinaki ki ngā tautohe ki te ratonga tino pakari, māia, māia hoki.

Ture Whirinaki 2019

I mauria mai e te Ture Whirinaki 2019 ētahi huringa nui ki te ture whirinaki tae atu ki te whakarato i ngā tukanga ADR.

Ngā kōwhiringa tukanga

Ko ngā kōwhiringa e toru e tino whakamahia nuitia ana mō ngā tautohe whirinaki, ko te aronga, te takawaenga, me tētahi tukanga hinu – arb-med.

NGA PĀTAI E UIUITIA AI

Tūhuratia tā mātou wāhanga FAQ mō ngā kitenga tere me te kimi whakautu ki ngā pātai noa iho.

Tirohanga Whānui

Ka homai e NZDRC he ratonga aronga tohunga me ngā ratonga takawaenga mō ngā tautohetohe Whirinaki. I Aotearoa, ka whakamahia nuitia ngā whirinaki mō te parenga rawa me te whakaritenga pānga, ā, i te nuinga o te wā ka pā ki ēnei ngā whakaaetanga matatini me ngā tautohetohe. Ko a mātau ratonga aronga ngaio me ngā ratonga takawaenga e āta whakaritea ana hei whakatere i ēnei matatinitanga, e ārahi ana i a koe ki tētahi taumira.

E tino hira ana mātau ki nga tukanga taumira tautohe tika, māia hoki. Ko a mātau ratonga e whakarato ana i ngā hiahia maha, mēnā he pai ake ki a koe te karo i ngā takahanga kōti, i te takawaenga rānei ki te pupuri i ngā pātahitanga. Ko ta mātau ratonga pakari, māia hoki e whakarite ana i ngā putanga tino pai mō ngā rōpū e mahi ana i ngā tautohe Whirinaki. Mā te tere angitu tiketike me te rongo mō te whakaputa i ngā putanga tōrunga, he kōwhiringa pono a AotearoaDRC mō te taumira tautohetohe.

Ture Whirinaki 2019

I te 30 o Hānuere 2021, i mana te Ture Whirinaki 2019 (Act). He maha nga huringa nui ki te whirinaki i te ture, a, ko ia te whakahou nui tuatahi i roto i te 70 tau. Ka pā te Ture ki ngā whirinaki whānau tīariari, ā muri ake hoki, ngā whirinaki tauhokohoko me ngā whirinaki i hangaia i raro i ngā wira.

Ko tētahi o ngā whanaketanga tino nui i roto i te Ture ko te whakarato hohoro mō ngā tukanga ADR hei whakatika i ngā whirinaki ā-roto (i waenganui i ngā kaitiaki whirinaki me ngā painga rānei) me ngā tautohe whirinaki o waho e pā ana ki tētahi kaitiaki whirinaki me ētahi rōpū tuatoru rānei. 

Kua tautuhia tētahi tukanga ADR ki te Ture hei tukanga taumira tautohe whirinoa (hei tauira, takawaenga, aronga rānei) i hoahoatia hei whakangāwari i te taumira o tētahi take. I mua i te Ture, i whakaarotia i te nuinga o te wā kāore i taea e ngā tautohetohe e pā ana ki ngā whirinaki te taumira mā te takawaenga, te aronga rānei nā te mea he tokomaha ngā painga o ngā whirinaki he ngākau pai, kāore i te mōhiotia, kāore rānei i taea te tiaki, te whakaaro rānei. 

Ko te tapeke, ko te neke ki te whakarato hāngai me te whakatoko i te whakamahinga o ADR i roto i te Ture, he wā waiwai e ngā paerewa huri noa.

Ngā kōwhiringa tukanga

Ko ngā tukanga tuatahi mō ngā tautohe whirinaki he aronga, he takawaenga, he arb-med rānei.

Ko te aronga he tukanga ture e whakataua ai e te kaiwhakahaere he whakataunga here mo te tautohetohe. Ka taea e nga rōpū te kōwhiri i nga ture ā-mahi tauwhāiti mo to rātau aronga. Ko te tikanga, ko ngā Ture Whakahaere ECA45 o Aotearoa e kōwhiria ana mō ēnei momo tautohetohe, i a rātou e homai ana i tētahi rongoā tere, utu tika hoki. I raro i ēnei ture, ka whakaaturia e nga rōpū a rātau tukunga me ngā whakaaturanga tuhituhi, ā, kāore he take o te whakarongo, e hua ana i te wā nui me ngā penapena utu. Hei neke whakamua me tēnei ratonga utu pūmau, me whakaae ngā rōpū ki te whakahaere i raro i ngā Ture Whakahaere o AotearoaDRC ECA45. E wātea ana tā mātou tīma Rēhita hei āwhina i te whakaotinga o tētahi Kirimana ki Arbitrate, ki te tuku mōhiohio rānei mō ā mātou kōwhiringa tukanga whakahaere whirinoa.

Ko te pāpāho, i tērā taha, he tukanga whakaritenga ōpaki, he āwhina tētahi pāpāho pūkenga, takitahi i ngā rōpū ki te whakarite i tētahi kāinga e manakohia tahitia ana. Me kaua tēnei kāinga e tino rite ki ngā mana ā-ture, ki ngā paerewa hapori rānei, engari me tutuki ngā painga me ngā hiahia ahurei o nga rōpū. Me whakaae ngā rōpū e hiahia ana ki te whakamahi i tēnei tukanga ki te pāpāho i raro i ngā Ture Pāpāho o Aotearoa. Kua rite to mātau tīma Rēhita ki te āwhina i tētahi Kirimana ki te Pāpāho.

Ko tētahi rōpū tāngata rerenga e ono e noho ana i te tēpu rākau i roto i te tari, e whakauru ana ki te hui. Kotahi te wahine e tū ana, e rūrū ana i nga ringa me te tangata tūru, e ataata ana. Kai runga i te tēpu nga rorohiko, nga pepa, nga tuhipoka whakapiri, me nga kapu kawhe. Kai te papamuri te poari pānui me nga tuhipoka whakapiri.

I te mutunga, tērā te hātepe Arb-Med , he pahekotanga o te aronga me te takawaenga e tīmata ai te tohunga taumira tautohe hei kaiwhakahaere, ā, me te whakaaetanga a ngā rōpū, ka huri ki tētahi tūranga takawaenga hei āwhina i ngā rōpū kia tae ki tētahi whakaaetanga tahi. Ki te kore te takawaenga e hua ki tētahi kāinga, ka hoki te tohunga ki te tūranga arbitrator, ā, ka whakataunga here i runga anō i ngā mōhiohio i whakaaturia i te wā o te wāhanga aronga.

Whakapā atu ki tā mātou tīma Rēhita e āwhina ana i a koe ki te haere me tētahi whakaaetanga kia uru ki tō tukanga kōwhiringa.

NGA PĀTAI E UIUITIA AI

Kimihia ngā kitenga tere me ngā mōhiohio āwhina mō ngā momo kaupapa maha e pā ana ki ngā tautohe whirinaki

He aha i kōwhiri ai i a NZDRC?

E tuku ana a AotearoaDRC i ngā tukanga taumira tautohe whakahaere katoa.

E mahi ana mātau hei rārangi rēhita tūmataiti, e whakarato ana i tētahi wāhi tohutoro mō ngā rōpū me o rātau māngai, e āwhina ana ki te wāhuitanga o ngā tohunga taumira tautohe, me te whakahaere me te whakahaere i ngā tukanga taumira tautohe tūmataiti puta noa i ngā wāhanga me ngā mahi whānui i Aotearoa.   

Kei roto i a mātau ratonga he registrar whakaihi me tētahi tukanga tirohanga hoa. Mā ēnei e āhei ai te whakahaere pai ake i te kēhi me ngā whakapainga i te kounga o te whakataunga.

Me kōwhiri koe i te aronga i runga i te pāpāhotanga ina hiahia koe ki tētahi putanga arowhānui, here ā-ture. E tika ana hoki te whakawāteatanga ina nui te taumata papā o nga rōpū, kāore rānei e taea te whakarite hāngai ki a rāua anō.

He kōwhiringa pai te pāpāho ina hiahia ngā rōpū e rua ki te mahi tahi ki te whakatika i ta rātau tautohe, ā, e tuwhera ana ki te whakararuraru. E tika ana hoki ina hira te tiaki i te pātahitanga i waenganui i ngā rōpū, i te mea he iti iho te tukanga takawaenga i te aronga. 

Ka taea te whakaū i ngā tohu whakahaere i raro i te Ture Whakahaere 1996 me te ao whānui i raro i te Hui o New York. Tērā pea ka whakakāhoretia te whakaū i roto i ngā take tino ātaahua e whiwhi ana i tētahi tikanga pai mo te whiwhi i te taumira whakamutunga o te tautohetohe. 

Ko ngā whakaaetanga whakatau pāpāho, ko ngā manawa whakawātea me ngā manawa tohunga e taea te whakaū hei take kānataraki.

Ina whakatauria ngā tautohe whirinaki mā ngā tukanga i whakaratoa e NZDRC, ka kitea e ngā rōpū he iti iho ngā utu, te taumira tere ake, te whakauru hoa me te manaaki teitei ake mō te tūmataitinga. He tino hira tēnei mo nga whakawhirinaki, ā, i te nuinga o te wā e pā ana ki nga take whānau.

Nā ēnei take i hangaia ai tētahi wāhanga o te Komihana Ture mō ōna tūtohutanga i mua i te whakaritenga o te Ture Whirinaki 2019.   

Ko te āhuatanga i roto i ngā tukanga taumira tautohe tūmataiti pēnei i te aronga me te takawaenga ka pupuritia mā te pahekotanga o ngā whakarato ā-ture, ngā here kirimana, me ngā ture ā-iwi o AoteaROA.

Ka whakahaeretia tūmataititia ngā rongo me ngā pāpāhotanga, ā, kāore he āheitanga tūmatanui ki ngā takahanga, ki ngā whakaaturanga me ngā tukunga rānei e whakaaturia ana.

Ahakoa kāore anō kia taurangitia te matatapu pūmau, ka whai ngā ine i tangohia e NZDRC ki te waihanga i tētahi anga pakari mō te pupuri i te matatapu e hāngai ana ki ngā tūmanako a te rōpū mō te taumira tautohe tūmataiti.

Tangohia te hipanga tuatahi ki te whakatika i tō tautohe whirinaki i tēnei rā

I AotearoaDRC, e mōhio ana mātau he matatini, he tairongo hoki nga tautohetohe whakawhirinaki. E whakaū ana to mātau tīma tohunga ki te whakarato i tētahi taiao muna, manaaki, ngaio hoki e taea ai ēnei tautohetohe te whakatau. E tuku ana mātou i ngā ratonga maha tae atu ki te aronga me te takawaenga, me te arotahi ki te tae ki tētahi taumira e tutuki ai ngā hiahia ahurei me ngā painga o ngā rōpū katoa e pā ana. 

Whakapā mai ki a mātou i tēnei rā kia mōhio anō me pēhea e āwhina ai mātou i a koe, i ō kiritaki rānei.

Whakapā atu

Whakapā atu ki tā mātou tīma i tēnei rā kia kite me pēhea tātau e āwhina ai

Whakapā mai ki a mātou

Ko tēnei āpure mō ngā take whakamanatanga, ā, me waiho kē.