He tirohanga whānui o a tātau tukanga

E tuku ana a NZDRC i ngā tukanga taumira tautohe maha hei whakatika i tō tautohetohe.

Arbitration

Ko te whakaritenga he tukanga taumira tautohe whai tikanga e whakaae ana ngā rōpū e rua, neke atu rānei ki te tuku i ngā tautohe katoa, i waenganui rānei i a rātou ki tētahi tangata takitahi e kiia nei ko tētahi kaiwhakahaere. Ka tāurutia te whakaaetanga ki te whakaaetanga, ā, ka whakahaeretia te tukanga e te Ture Whakaritenga 1996 me te Ture Ture Ture Whakahaere 2007.

Ko te whakataunga a te kaiwhakahaere, e kiia ana he whakawhiwhinga, e herea ana ki nga rōpū, ā, e taea te whakaū hei whakawa mo te Kōti.

Pāpāho

Ko te pāpāho he tukanga whakaritenga ā-waha, muna, ā, he tino ōpaki, e whakamahia ai e ngā rōpū ki tētahi tautohe ngā ratonga a tētahi hunga pūkenga, takitahi hoki, he takawaenga hei āwhina i a rātou ki te whakamārama i ngā take i roto i te tautohetohe, ki te whakawhanake me te hōpara i ngā kōwhiringa whakatau, ki te aromatawai i ngā take o ngā kōwhiringa whakatau, me te whakarite i tētahi kōwhiringa e whakaaetia tahitia ana e taua tautohe e tutuki ana i ā rātou painga me ngā hiahia.

Ko te nuinga o te wā, ka whakapūketetia tuhituhitia ngā whakaaetanga kua tae atu, ā, ka herea ki nga rōpū. Ka taea e tētahi rōpū ki tēnei whakaaetanga te whakaū i ōna whakaritenga mā te tuku i nga kōti.

Kei te pāpāho te painga o te āwhina ki te whakatika, ki te tiaki rānei i ngā pātahitanga pakihi kāore pea e taea e ngā takahanga ā-ao. He tukanga tino pai te pāpāho i roto i ngā āhuatanga e hiahiatia ana he pātahitanga haere tonu i waenganui i nga rōpū.

Arb-med

He tukanga taumira tautohe hinu a Arb-Med e whakakotahi ana i ngā painga o te aronga me te pāpāhotanga, tae atu ki: te tere, te ngāwari ā-mahi, te matatapu, te kōwhiringa kaihanga whakataunga, te ngāwari o te uru ki te rūnanga whakawā, te hononga, te whakamutunga, me te whakaū i te hua.

Ko te whāinga tuatahi o Arb-Med te whakaritenga whakapono pai me te whakatau i te tautohetohe a nga rōpū, me te āwhina tuatahi me te tōtika o ngā mana kohikohi mōhiohio a te Rūnanga o Arbitral, i roto i te horopaki o tētahi tukanga whakahaere tika ka tīmata anō mēnā kāore i tutuki te pāpāhotanga e whai ake nei.

Adjudication

Ka tukua e te whakawāteatanga he rōpū ki tētahi tautohe ki tētahi tukanga taumira tautohe tōtika, pakari hoki e hua ana i roto i tētahi manawa e hangaia ana e tētahi kaiwhakahaere takitahi, i roto i te 35 rā mahi.

Ka tukuna e te Whakaaetanga Kirimana tētahi tukanga taumira tautohe ōrite, tere hoki me te whāinga tuatahi o te whakapiki i te whiwhinga moni, i a ia e tuku ana i te urunga tere, ā, kāore i te mōhiotia ki te tika, e whakararuraru ana i te pēhanga ki ngā Kōti.

Manawa tohunga

He tikanga ngāwari te manawa tohunga mo te taumira tautohe here. Ko te manawa tohunga he tukanga whakaaetanga, muna, ā, he āhua ōpaki, e whakaae ana ngā rōpū ki tētahi kirimana ki te pānui i ngā take e tautohe ana ki tētahi tangata takitahi hei whakatau. Kua tīpakohia te tangata takitahi nā te mea e manaakitia ana te tangata he tohunga e hāngai ana ki nga take e tautohetohe ana i waenganui i nga rōpū.

Ka taea e te Whakahaeretanga Tohunga te whakarato i tētahi manawa here, kāore rānei i te here (e ai ki te whakaaetanga a ngā rōpū) me te kore whakauru i te nuinga o ngā tikanga e taea ai te whakarite i ētahi atu tukanga whai tikanga pēnei i te aronga me te mōhiotanga.

Ko te manawa i whakaaetia e nga rōpū, ka herea pea e te rōpū ki te tukanga e tuku ana i nga kōti.

Ko te manawa tohunga hoki e whai painga ana ki te āwhina i te tiaki i ngā pātahitanga pakihi kāore pea e taea e ngā takahanga whai tikanga.

Arotakenga kūpapa o mua

He tukanga taumira tautohe muna, whakatau ā-ture e puta ana i tētahi arotakenga here-kore o ngā take, ngā whakaaturanga me ngā painga ā-ture o tētahi kēhi e tētahi hunga tuatoru kūpapa takitahi.

Ko te tūnga o te Arotakenga Neutral o mua ko te whakatū i te take mo te taumira tōmua mā te whakatau, mā te whakamātau rānei mā te whakarato i ngā rōpū whai tohutohu, tērā pea ka rangona te tautohetohe e tētahi kōti i runga i tētahi arotakenga takitahi o ngā take, ngā whakaaturanga, me ngā painga ā-ture o ngā take e tautohetohe ana.

Ahakoa ehara te whakatau i te whāinga tuatahi, ko te take o te Arotakenga Neutral o mua ko te whakatoko i ngā kōrero whakatau i tētahi wāhanga tōmua i roto i te tukanga mōhiotanga, i te itinga rawa rānei hei āwhina i ngā rōpū kia kore ai e ārai i te wā nui me te utu e pā ana ki ētahi atu hipanga i roto i te mōhiotanga.

Whakahaerenga papā

Kei roto i ngā ratonga whakahaere papā ko ngā arotaupū mahinga whakahaere, te whakaakoranga whakahaere papā, te whanaketanga me te whakatinanatanga o ngā pūnaha whakahaere papā me ngā rautaki hei whakapai ake i te mahinga me ngā pātahitanga hei karo i ngā tautohe i waenganui i ngā kaimahi, ngā kiritaki, ngā kaiwhakarato, ngā kaitāmana me ētahi atu pānga, ā, kāore e taea te karo i te papā me ngā tautohe, kia pai ai te whakahaere i ngā tautohe.

Ngā rauemi whakahaere papā e pā ana

Ētahi atu rauemi e hiahia ana pea koe

Mēnā i kitea e koe he āwhina tēnei tuhipānui, ā, e hiahia ana koe ki te ako anō, he nui ētahi atu rauemi e wātea ana i tō mātou paetukutuku. He whānui ō mātou huānga tuhinga me ngā kaiārahi i runga i ngā kaupapa maha, ia i hoahoatia hei whakarato i a koe ki tētahi mōhiotanga hōhonu ake ki te take kaupapa. E whakahauhau ana mātou i a koe kia tūhura i ēnei rauemi me te whakaiti i tō mōhiotanga.

E noho ana te wahine i te tēpu i roto i tētahi tari hou, e mau ana, e tirotiro ana i nga pepa. E kākahu ana a ia i roto i nga kākahu ngaio, me te rorohiko pona, te papatuhi, me ngā tuhinga e hora ana i mua i a ia. I waenganui i nga whatanga, i nga tipu, i nga tiwhikete tāpare, ka tirotirohia e ia nga whiti kānataraki mo nga pakaru tinihanga.

Ngā Breaches o te Kirimana – Kei te mahi tonu ngā whitinga aukati me ngā Pūmatua Taunaha?

Ka whai hua tonu pea ngā pakaru kānataraki tika, ātaahua rānei i ngā whiti e whakawhāiti ana, e aukati rānei i te taunaha? No nā tata nei i whakaarotia e te Kōti Tiketike Ingarihi tēnei take i Mott Macdonald Ltd v Trant Engineering Ltd,[1] nāna i whakaū ko ngā whiti e whakawhāiti ana, e hāunga rānei te taunaha mō ngā kerēme ka pā ki tō rātou tikanga tōkau, noa iho rānei. Mēnā kāore he tepenga, te aukati rānei i te mea kia hoatu ki tētahi hohenga tika, ātaahua rānei, e hiahiatia ana ngā kupu mārama ki taua pānga.
Ko te tata o tētahi kī whare hiriwa i kōkuhutia ki roto i tētahi maukati tatau hiriwa, hiriwa, e tohu ana i te ngaronga o tētahi "wāhanga tika" i te nuinga o te wā e whakaritea ana i roto i ngā rīhi arumoni. He rīngi kī tā te kī e āpiti ana, e pupuri ana i ētahi mowhiti konganuku iti iho e whakaata ana i te mārama ki tētahi papamuri tōkau, pōuri hoki.

Kāore he whiti uru i whakaritea i roto i ngā rīhi arumoni

I te 28 o Whiringahora 2021, ka whakatikaia e te Kāwanatanga te Ture Ture Āhuatanga hei tohu i tētahi 'kore āheitanga i roto i tētahi whiti ohorere' ki ngā rīhi arumoni kāore anō kia whakarato mō ngā whakaritenga utu rēti kua whakaritea i te wā o te ohorere urutā. Ka pā te whiti i whakaritea mai i te 18 o Aotearoa 2021, koia te tīmatanga o te pikinga o ngā Taumata Matohi o nā noa nei, engari kāore e pā ki ngā whakaaetanga i waenganui i ngā rangatira whenua me ngā kaimahi hei whakarite i ngā here rēti i mahia i mua i taua rā.
Ko te tangata i roto i tētahi hūtu e noho ana i tētahi tēpu me ētahi momo tuhinga, he rorohiko pona, me tētahi whakapakoko parahi iti o Lady Justice i whakatakotoria ki te papamua. Kai runga te arotahi i te whakapakoko, he iti noa iho te rehu o te tangata me te papamuri.

Te Ture Whirinaki 2019: Me mōhio koe

Ahakoa kāore i te mōhiotia nga tau tūturu, e whakaarohia ana he rau mano nga whakawhirinaki i Aotearoa. I te 30 o Hānuere 2021, i mana te Ture Whirinaki hou 2019. Ka kawea mai he maha o ngā huringa nui ki te ture whirinaki, ā, ko ia te whakahōu nui tuatahi i roto i te 70 tau. Ka pā te Ture hōu ki ngā whirinaki whānau tīariari, ā muri ake hoki, ngā whirinaki tauhokohoko me ngā whirinaki i hangaia i raro i ngā wira.

Whakapā atu

Whakapā atu ki tā mātou tīma i tēnei rā kia kite me pēhea tātau e āwhina ai

Whakapā mai ki a mātou

Ko tēnei āpure mō ngā take whakamanatanga, ā, me waiho kē.