Te rārangi Ihirangi

Ngā Ture Aronui Tautohe Mahi Mahi

Kupu Taurangi

Me ū tonu ia Hokohoko Grocery ki te aronui taumira tautohe (te Aronui) i whakatūria i raro i te Hōtaka 2 o te Ture Whakataetae Mahi Grocery 2023 (te Ture).

Ko ngā tautohe e tika ana mō te tukunga ki te Aronui ko ērā kāore i tino nui rawa te $5 miriona, kāore rānei he nuinga e puta mai ana i ngā whakaritenga Waehere Putanga Grocery, e puta mai ana rānei i ngā whakaritenga ā-rohe o ngā whakaritenga groceries i raro i te Wāhanga 3 o te Ture, te taka rānei ki roto i tētahi karaehe o ngā tautohe e tika ana i whakaritea e ngā Ture i whakaritea i raro i te wāhanga 154 o te Ture (kua oti katoa, Ngā Tautohenga e tika ana). Ka taea anake e ngā Kaiwhakarato, ngā Kiritaki Hoko rānei (kāore i te Whakatau i ngā Hokohoko Grocery) te tohutoro i ngā Tautohe ki te Aronui. Tērā pea, mā te Whakahau i roto i te Kaunihera i whakaritea i runga i te tūtohutanga a te Minita, ka whakaritea he ture e whakarite ana i ētahi atu wāhanga o ngā tautohetohe e kōrerotia ana ki te Aronui.

Ko ēnei ngā ture ( ngā Ture) o te Aronui. Kua tautuhia ngā Ture i runga i te āhua i hoahoatia hei whakangāwari i te whakamahinga ngāwari me te whakarato i tētahi anga me ngā whakarato taipitopito kia āhei ai ngā rōpū ki ngā Tautohe e tika ana ki tētahi Aronui e arotahi ana te kaiwhakamahi, te āheitanga, te takitahi, te tika, te taurangi, te māia, me te pai.

Ko te tukunga o tētahi Tautohe ki te Aronui e mahi ana kia noho i ētahi atu whakahaere i te wā o te tukanga taumira tautohe, engari rawa mēnā ka whakahaua e tētahi kōti, rūnanga rānei, ka kawea mai rānei ngā whakahaere e te Komihana Tauhokohoko i raro i te Wāhanga 4 o te Ture.

Me ū tonu ngā Hokohoko Grocery kua whakaritea ki ngā Ture, ā, ko te rahunga ki te mahi pēnā ka āhei ki te whakatau i ngā tautohe e tātuhi ana i ngā tautohe tika e whakaaro ana rātau e tika ana i te rahunga.

Tērā pea ka whiwhi tētahi Adjudicator me te whakaaro i ngā whakaaturanga i tētahi kōrero, tukunga, tuhinga, ētahi atu mōhiohio rānei, ahakoa ka whakaaetia ngā rawa i roto i tētahi kōti ture, e whakaaro ai rātou ki tō rātou whakaaro ka āwhina pea i a rātou ki te mahi tika i taua take i mua i a rātou. Ka taea hoki e nga rōpū te rapu i tētahi manawa kōti mo tētahi pātai ture i te wā o nga takahanga taumira tautohe i raro i te Aronui.

Me mahi nga whakataunga here e ai ki nga tikanga o te ture. Me whakarongo ngā Whakaaetanga Whakatau me ngā whakataunga here e hua mai ana i te Aronui. Tērā pea ka whakaritea e te Kōti Takiwā he whakahau kia ū tonu te rōpū ki tētahi Whakaaetanga Whakatauanga. Me mātua whakatau he whakataunga here hai whakahau a te Kōti Takiwā, ā, ka taea te whakaū pēnei.

Ka mauria mai pea e te rōpū e whakaaetia ana ki te whakataunga here he tono na nga Kōti, engari i runga anake i te pātai ture, ehara i te mea pono.

Ko ngā kaiwhakaatu, ko te tohutohu me ngā tohunga e whai wāhi ana ki te Aronui, he ōrite ngā mana me ngā haumarutanga e pā ana ki ngā kōti.

Kāore e taea e ngā rōpū te kānataraki i waho o te Aronui, ā, ka whakaarotia he kore mana taua nganatanga ki te kore e whakaritea he mahi pākaha ki te Hokohoko Grocery Kua Whakaritea i ngā tohutohu Ture.

Ko te tikanga kia hoatu e ngā Ture ngā rōpū te kōwhiringa whānui me te kaha ki te whāngai i ngā hātepe taumira tautohe katoa e takitahi ana, e tika ana, e tohuāki ana, e māia ana, e tika ana, ā, māna e tuku urupare ōrite ki ngā nuinga o te tautohetohe me te matatinitanga o ngā take e pā ana.

Kua roa te whakaū a NZDRC hei kaiārahi i roto i te taumira tautohe arumoni tūmataiti i Aotearoa, ā, mā ēnei Ture e whakaae kia tukuna e NZDRC tētahi Aronui taumira tautohe o te ao e āta whakaritea ana kia tutuki ai ngā hiahia me ngā whakaritenga o te umanga wairangi, ā, he tino hāngai ki te whakarite i te taumira o ngā Tautohe e tika ana, he tūmataiti , He māia, he utu tōtika, me ētahi.

Mō ētahi atu mōhiohio toro: www.nzdrc.co.nz

WĀHANGA 1: NGĀ WHAKARATO TUATAHI

1.0 Whakamahia ēnei Ture

1.1 Ko ēnei ngā ture ( ngā Ture) o te Aronui Taumira Tautohe Mahi Grocery (te Aronui) i whakatūria i raro i te Hōtaka 2 o te Ture Whakataetae Mahi Grocery 2023 (te Ture).

1.2 Ka tohutoro pea te Tono ki te Aronui mēnā:

  • (a) kāore te nuinga i whakapuakina i raro i te Tautohe i nui ake i te $5 miriona, kāore rānei he moni e whakapuakina ana; me
  • (b) te Tautohe:
    • (i) ka puta mai i te mahinga, i te āhua-kore rānei e tētahi Hokohoko Grocery Kua Whakaritea o tētahi whakaritenga, te whakamahinga rānei o tētahi hiko, i raro i te Waehere Putanga Grocery; rānei
    • (ii) ka puta mai i te mahinga, i te āhua-kore rānei a tētahi Hokohoko Grocery Kua Whakaritea o tētahi whakaritenga, te whakamahinga rānei o tētahi hiko, i raro i te Wāhanga 3 (ngā putanga hoko katoa o ngā groceries) o te Ture; rānei
    • (iii) e taka ana i roto i tētahi karaehe o ngā tautohe e tika ana i whakaritea e ngā Ture i whakaritea i raro i te wāhanga 154 o te Ture (mēnā he); me
  • (c) Kāore anō te Tautohe kia whakatauria e ngā takahanga i tētahi kōti, i te rūnanga rānei, i tētahi whakaaetanga here rānei i tāurutia i waenganui i ngā Rōpū i mua i te tohutoro o te Tautohe ki te Aronui.
    • (he Tautohe e tika ana)

1.3 I mana ēnei Ture i te 4 o Mahuru 2024.

1.4 NZDRC te manatārua ki ēnei Ture.

Kāore he kirimana

1.5 He pānga tā ēnei Ture ahakoa he whakarato ki te hē i roto i tētahi kirimana. Ko tētahi whakaaetanga e whai pānga ana ki te whakaiti i tētahi whakarato o ēnei Ture, ā, kāore he pānga ā-ture, ā, e kore e taea te whakakotahi i ngā takahanga ā-iwi. Heoi anō, kāore te Ture 1.5 e pā ana ki tētahi whakarato e whakamana ana i tētahi mahi pākaha ki tētahi Hokohoko Grocery Kua Whakaritea i te mea ka whakaritea ki raro i ēnei Ture.

1.6 Me ū tonu te Hokohoko Grocery kua Whakaritea ki ēnei Ture. Mēnā ka kore pea e ū ki ēnei Ture o AotearoaDRC ki te Kōti Takiwā kia whakaritea he raupapa e hiahia ana ki te Hokohoko Grocery Kua Whakaritea kia ū ki ēnei Ture.

2.0 Purpose

2.1 Ko te take o ēnei Ture ko te whakarite i tēnā:

  • (a) Ko ngā kaihoko me ngā Kiritaki Hoko e āhei ana ki tētahi Tautohe e tika ana ki tētahi Kaihoko Grocery kua whakaritea ki te Aronui hei whakatika i tā rātou Tautohe; me
  • (b) ko te Aronui he arotahi-kaiwhakamahi, he āheitanga, he takitahi, he tika, he taurangi, he māia, he pai hoki.

3.0 Ngā Tautuhinga me te Whakamāramatanga

3.1 Ki te kore e hiahiatia kētia te horopaki, i ēnei Ture:

Ko te tikanga o te whakawāteatanga , ko te tikanga o te whakawāteatanga e whakahaeretia ana e ai ki ēnei Ture.

Ko te tikanga o te kaiwhakahaere, ko te tikanga o te kaiwhakahaere i whakaritea hai mahi i tētahi Adjudication.

Kei te Utu a Adjudicator te tikanga i tautuhia ki te Ture 24.2.

Ko te tikanga o te nuinga o te take, i te wāhi e kawea mai ai he tono ki tētahi Kōti i raro i te wāhanga 161 o te Ture, ko te nui o ngā moni e hiahiatia ana kia utua i raro i te Whakakorenga a te kaiwhakahaere e te tangata e whakakōnae ana i te tono, mēnā rānei e pā ana te tono ki tētahi whakataunga i whakapeka ai te Adjudicator ki te utu moni, kua hiahiatia rānei he utu moni iti iho i te moni i whakapuakina e te Kaikau, Kaore i tutuki pai te nuinga i whakapuakina e te Kaikau.

Ko te tikanga o te taupānga mō te Taumira Tautohe ko tētahi taupānga i raro i te Ture 7.7 mō NZDRC hei whakatū i tētahi Pāpāho, kaiwhakahaere rānei me te whakahaere i te tukanga.

Ko te tikanga o te Pānui Wero he pānui mai i tētahi Rōpū i raro i te whiti 2.2 o te Hōtaka 1.

Ko te tikanga o te kerēme ko te kōrero a te Kaikau i raro i te Ture 16.8 e tautuhi ana i ngā mea o te kerēme.

Ko te tikanga o te hunga kerēme ko te Rōpū e tīmata ana i tētahi tukanga taumira tautohe mā te mahi i tētahi Pānui Tautohe. Tērā pea he kaihoko, he kiritaki hoko rānei te tangata. Tērā pea ehara te Kaihoko Grocery i te take i raro i te Aronui.

Ko te tikanga o te Rā Tōpūtanga, ko te rā e whakamōhio ana a NZDRC i ngā Rōpū kua whakatūria he Pāpāho, he Kaiwhakahaere rānei (tiro Ture 7.15).

Ko te tikanga o te Kōmihana, ko te Komihana Tauhokohoko i whakatūria i raro i te Wāhanga 1 o te Ture Tauhokohoko 1986.

Ko te tikanga o te Whakaaetanga Mārō ko te whakaaetanga i roto i te Hōtaka 3 o ēnei Ture i hainatia e tētahi hunga-kore ki te Tautohe.

Kei te Mōhiohio Confidential te tikanga kua whakaritea ki te Ture 12.3 me te Ture 25.3.

Ko te tikanga o ngā utu ko te Utu a te Pāpāho, te Utu rānei a te Kaihautū, ā, ko ngā utu me ngā utu a ngā Rōpū o te Pāpāho, te Whakawāteatanga rānei.

Kei roto i te kānataraki he kirimana, he whakaritenga ōrite rānei (ahakoa kua tuhia, ā-waha rānei).

Ko te tikanga o te whakataunga, ko te whakataunga here a te Kaiwhakahaere i runga i te Tautohe me ētahi atu mea e pā ana ki te (tiro Ture 17.1). Kei roto ko tētahi Whakakoretanga mo ngā Utu, he Whakakoretanga i runga i ngā whakaritenga kua whakaaetia, ā, ko ngā whakataunga e whakapeka ana i te kerēme (hei tauira, nā te kore mana whakahaere).

Ko te tikanga o te tautohe he tautohe e herea ana ki te Pāpāho, ki te Whakawāteatanga rānei (tiro Ture 1.2).

Ko te tikanga o te Komihana o Grocery ko te tangata i whakatūria hei Komihana Grocery i raro i te wāhanga 167 o te Ture.

Ko te tikanga o te Waehere Putanga Grocery ko te Waehere Putanga Grocery 2023 i te Hōtaka 2 o ngā Ture Whakataetae Mahi Grocery 2023, tētahi waehere putanga rānei e whai ake nei i hangaia e te Komihana i raro i te Ture e tohu ana i te Waehere Putanga Grocery 2023, tērā pea ka pā ki ngā mahi ki ngā Kaihoko Grocery katoa.

Ko te tikanga o te pāpāho ko te pāpāhotanga e whakahaeretia ana e ai ki ēnei Ture.

Ko te tikanga o te pāpāho he takawaenga i whakaritea hai mahi i tētahi Pāpāho.

Kei te Utu Pāpāho te tikanga kua whakaritea ki te Ture 11.1.

Ko te tikanga a te Minita ko te Minita o te Karauna, i raro i te mana o tētahi whakamana, ki te mana rānei o te Pirimia, e whakaae ana ki te whakahaere i te Ture.

Ko te tikanga o NZDRC ko te Pokapū Taumira Tautohe o Aotearoa, he kamupene i whakaurua ki raro i te Ture Kamupene 1993 (ngā 2301888 tau nui).

Ko te tikanga o te Paetukutuku o AotearoaDRC ko te paetukutuku a NZDRC, i kitea i www.nzdrc.co.nz.

Ko te tikanga o te pānui o te Tautohe , ko te pānui i raro i te Ture 7.1 e tīmata ana i tētahi Pāpāho, i te Whakawāteatanga rānei.

Ko te tikanga o te pānuitanga o te Putanga , ko te tikanga o tētahi pānui a te Kaikau i raro i te Ture 20.5.

Ko te tikanga o te rōpū he rōpū ki te Pāpāho, ki te Whakawāteatanga rānei.

E pā ana ki te Aronui , ko te tikanga ina whiwhia tētahi Taupānga mō te Taumira Tautohe e AotearoaDRC.

Ko te tikanga o te Rehita ko te rehita o NZDRC (tae atu ki tētahi tangata kua whakamanahia hei rehita i ētahi wā). Ka taea te whakapā atu ki te Rehita i registrar@nzdrc.co.nz .

Ko te tikanga o te Hokohoko Grocery Kua Whakaritea, ko te tikanga o te "kaihoko ā-ture" kei roto i te wāhanga 152(1) o te Ture.

Ko te tikanga o nga ture ko nga ture i mahia i raro i te Ture.

Ko te tikanga o Rejoinder ko te tauākī o te Respondent i raro i te Ture 16.18 e whakautu ana i te Whakautu (mēnā he Whakautu).

Ko te tikanga o te whakautu ko te tauākī o te kerēme i raro i te Ture 16.15 e whakautu ana i te Urupare (mēnā he Urupare).

Ko te tikanga o te māngai he tangata e tohu ana, e āwhina ana rānei i tētahi Rōpū (ahakoa e tika ana, kāore rānei).

Ko te tikanga o te Rōpū i whakataua ai te Take.

Ko te tikanga o te urupare ko te tauākī o te Respondent i raro i te Ture 16.10 e whakautu ana i te kerēme.

Ko te tikanga o te Whakaaetanga Whakatau, ko te tikanga o tētahi whakaaetanga tuhituhi i hainatia e ngā Rōpū ki tētahi Pāpāho e tāhopu ana i ngā ture o te whakataunga o te Tautohe kua whakaaetia e ngā Rōpū.

Ko te tikanga o te tukunga :

  • (a) te kerēme adjudication, urupare, Whakautu, Rejoinder rānei; me
  • (b) ngā tukunga, mōhiohio, tuhinga, whakaaturanga rānei i homai e ngā Rōpū hei urupare ki tētahi tono mai i te Kaiwhakahaere.

Kei roto i te Supplier:

  • (a) Ko tētahi tangata kua mahia, kei te mahi tika rānei i ngā hipanga ki te tomo ki tētahi whakaaetanga putanga hei whakarato i ngā kōrero; me
  • (b) he tangata ehara tonu i te Supplier, engari i te wā o te whanonga e whakatika ana ki te Tautohe, mēnā kāore i neke atu i te toru marama kua pau i muri mai:
    • (i) te rā i homai ai e te Supplier he putanga whakamutunga ki te Hokohoko Grocery Kua Whakaritea i raro i te whakaaetanga putanga; rānei
    • (ii) te rā i whakaūngia ai e te Kaihoko Grocery Kua Whakaritea ā-tuhi ki te Supplier kua mutu te whakaaetanga putanga (he kaiwhakarato o mua).

Kei te Rā Mahi te tikanga i hoatu ki a ia i roto i te Ture 28.15.

Ko te tikanga o te Kiritaki Hoko :

  • (a) Ko ngā tangata katoa e whiwhi ana i te putanga ātea, e hiahia ana rānei ki te whiwhi i te putanga ā-rohe o ngā groceries mai i tētahi Hokohoko Grocery kua Whakaritea mō te take o te whakarato i ngā groceries, hāngai, hāngai rānei, i te hokohoko ki ngā kaihoko; me
  • (b) he tangata ehara tonu i te Kiritaki Ātea, engari i te wā o te whanonga e whakatika ana ki te Tautohe, mēnā kāore i neke atu i te toru marama kua pau i muri mai:
    • (i) te rā i whiwhi ai te Kiritaki Ātea i te putanga whakamutunga mai i te Hokohoko Grocery i raro i te whakaaetanga ā-rohe; rānei
    • (ii) te rā i whakaūngia ai e te Kaihoko Grocery Kua Whakaritea ā-tuhi ki te Kiritaki Ātea e mutu ana te whakaaetanga ātea (tētahi Kiritaki Ātea o mua).
  •  
  • 3.2 Ki te kore e hiahiatia kētia e te horopaki, i roto i ēnei kupu Ture i roto i te takitahi ko te takitini, ā, ko ngā kupu i roto i te takitini ko te takitahi.
  • 3.3 Ko ngā ture kei roto ki tētahi wāhanga Tirohanga Whānui o ēnei Ture (hei tauira, ko ngā Ture 7.1 ki te 7.3) he kaiārahi. Mēnā he papā i waenganui i tētahi Ture Tirohanga whānui me tētahi atu Ture, ka kaha tērā atu Ture.

WĀHANGA 2: NGĀ TUKANGA TAUMIRA TAUTOHE ME TE PĀTAHITANGA KI ĒTAHI ATU HĀTEPE TAUMIRA TAUTOHE

Wāhangaroto 1 – Tuatahi

Taumira Tautohe 4.0 

4.1 Ka tukua e te Aronui e rua ngā momo tukanga taumira tautohe: Pāpāho me te Adjudication.

4.2 I raro i ēnei Ture, ina mahi tētahi kerēme i tētahi Taupānga mō te Taumira Tautohe ka tukua ki a rātou te Pāpāho. Ki te kore te tangata take, te Respondent rānei e whakaae ki te Pāpāho, ka whakatūria e NZDRC hei whakatau i te Tautohe.

Taumira tautohe ā-Tikanga

Ka tono pea ngā Rōpū 4.3 i tētahi anga tautoko ahurea Māori ā-tikanga mō te taumira o ngā Tautohe i raro i te Aronui mā te whakamahi i ngā whakapono Māori, ngā tikanga, ngā uara, me ngā mahi e pā mai ana i te mātauranga tūturu (Māori) mō ngā putanga pai ake mō ngā Rōpū. Ka whakatauria ngā tautohe mā te whakamahi i tētahi anga tautoko ahurea Māori ā-tikanga mā te whakamahi i ngā tukanga Pāpāho, a Adjudication rānei e whakaratoa ana i roto i ēnei Ture i runga i tētahi tikanga urupare ahurea me te manaaki.

E mōhio ana te huarahi ā-tikanga o NZDRC ehara te tikanga i te pateko, ā, ka rerekē te āhua me te taupānga puta noa i ngā rohe rerekē (rohe). Ahakoa rā, he tikanga matua kai te ao whānui.

4.5 Ko te huarahi ā-tikanga a NZDRC ki ngā ratonga taumira tautohe e mōhio ana ki ngā tikanga i whakaarotia i Te Tiriti o Waitangi (te Tiriti o Waitangi) me te whakapūtā i te whakaaetanga a Aotearoa ki Te Tiriti o Waitangi me ōna tikanga, tae atu ki ērā o ngā mahi ngātahi, parenga me te whai wāhitanga.

Pātahitanga 5.0 ki ētahi atu takahanga

5.1 Ka taea te pānui i te Tautohe ki te Aronui mō te Pāpāho, te Whakawāteatanga rānei. Heoi anō, kāore te tukunga e pā ki tētahi tika me tīmata pea tētahi tangata i tētahi kōti, rūnanga rānei (he haere auau).

5.2 E ai ki te Ture 5.4 ki raro nei, mēnā he haere auau, kua tīmataria rānei e pā ana ki ngā mea e pā ana ki ngā take o tētahi Tautohe e pā ana ki te Aronui, ka noho te haere auau:

  • (a) i te wā e haere tonu ana i mua i te Aronui me ngā mana tono; me
  • (b) i te wā e kaha ana te Whakaaetanga Whakatauanga, tētahi Whakaaetanga Whakataua rānei.

Heoi anō, kāore te Ture 5.2 e pā ana ki ngā takahanga i mauria mai e te Kōmihana i raro i te Wāhanga 4 o te Ture.

5.4 Ahakoa te Ture 5.2, ka taea pea e te kōti, te rūnanga rānei, i tōna ake mahi, i runga rānei i te taupānga a te Kōmihana, kia mahi, kia rua rānei o ēnei e whai ake nei:

  • (a) whakaaetia te haere auau kia tīmata, kia haere tonu rānei i taua kōti, i te rūnanga rānei; me/rānei
  • (b) noho tonu te haere tonu i mua i te Aronui.

5.5 Ko ngā taunga ka taea e te Kōmihana te hoatu mō te noho i ngā takahanga i mua i te Aronui ko ēnei e whai ake nei:

  • (a) Kei te Kōmihana, ākuanei rānei ka whai tūhuratanga hāngai ki te kaunuku;
  • (b) E whakaaro ana te Kōmihana ki te mahi i ngā mahi hāngai, i te mahi whakahau rānei; rānei
  • (c) E whakaaro ana te Kōmihana he take tētahi, neke atu rānei o ngā take e pai ake ai te mahi a te Tautohe i roto i ngā takahanga tautoko i te Aronui.

6.0 Te whakakorenga o te wāhi tuatahi o te ture e te kōti

6.1 Tērā pea ka pā te Rōpū, me te whakaaetanga a te Pāpāho, a Adjudicator rānei, ki te Kōti Tiketike ki te whakatau i ngā pātai ture e puta ake ana i te wā o ngā takahanga taumira tautohe.

6.2 Me kaua te Kōti Tiketike e whakaaro ki tētahi taupānga e whakaaetia ana e ia Rōpū, engari rawa mēnā ka makona te manawa o te pātai ture e āwangawanga ana:

  • (a) tērā pea ka nui te penapena ki nga Rōpū; me
  • (b) tērā pea ka pā ki ngā āhuatanga katoa, ka tino pā ki ngā mana o tētahi, neke atu rānei o ngā Rōpū.
Wāhangaroto 2 – Hātepe mō te tīmata i te taumira tautohe

7.0 Me pēhea te tīmata i te taumira tautohe

Tirohanga Whānui

Ka taea te tīmata i te taumira tautohe 7.1 ahakoa te wā e mahi ana te Kaikau i tētahi pānui o tōna whakaaro kia tīmata i te taumira tautohe i raro i te Aronui i ērā atu Rōpū (he Pānui Tautohe).

7.2 Ina tukua he Pānui Tautohe, me tuku tētahi Taupānga mō te Taumira Tautohe ki AotearoaDRC.

7.3 I runga i te rihīti o tētahi Taupānga mō te Taumira Tautohe, ka whakatūria e NZDRC tētahi Takawaenga i runga i te whakaūnga e whakaae ana ngā Rōpū e rua ki te Tautohe me kōrero ki te Pāpāho. Ki te kore nga Rōpū e whakaae ki te Pāpāho, ka whakatūria e NZDRC he Kaiwhakahaere.

Puka me te ihirangi mōkito o te Pānui Tautohe

7.4 Me noho te Pānui o te Tautohe ki te puka i whakaputaina ki te Paetukutuku o AotearoaDRC i te wā e whakaratoa ana te Pānui o te Tautohe.

7.5 I te mōkito, me whai tēnei mōhiohio i te Pānui o te Tautohe:

  • (a) he kōrero e hiahiatia ana e te Kerēme kia kōrerotia te Tautohe ki te Taumira Tautohe i raro i te Aronui;
  • (b) tāutunga o te whakaritenga o te Waehere Putanga Grocery i kī kua pakaru mēnā kei te pā te Tautohe ki te Waehere Putanga Grocery;
  • (c) he whakaahuatanga poto o te āhua o te Tautohe;
  • (d) ngā ingoa me ngā taipitopito hoapā o ngā Rōpū me te (mēnā e mōhiotia ana) ō rātou Māngai, tae atu ki ngā taipitopito mō te whakawhitiwhitinga hiko (mēnā e wātea ana);
  • (e) tāutunga o te Kirimana, pātahitanga, pūtake rānei o te kerēme e pā ana te Tautohe ki; me
  • (f) he whakamāramatanga o te utu, te whakamāmātanga, te rongoā rānei e rapua ana.

7.6 He muhu tētahi Pānui o te Tautohe e ngaro ana tētahi o ngā mōhiohio mōkito. Heoi anō, ka taea e te Kaiarowhiu te whakatika i te Pānui o te Tautohe mā te tuku i ngā mōhiohio tika i roto i ngā Rā Mahi e toru o te whiwhi pānui kua ngaro ngā mōhiohio.

Taupānga mō te Taumira Tautohe i raro i te Aronui

7.7 Me hoatu tētahi Taupānga mō te Taumira Tautohe i raro i te Aronui ki AotearoaDRC i roto i ngā Rā Mahi e rima o te Pānui Tautohe e whakaratoa ana. Ka taea tēnei wā te whakaroa atu mā te whakaaetanga tuhituhi i waenganui i nga Rōpū.

7.8 Me whakaoti te Taupānga mō te Taumira Tautohe i runga i te puka i whakaputaina ki te Paetukutuku NZDRC i te wā ka hangaia te Taupānga mō te Taumira Tautohe.

7.9 E kore a NZDRC e whakatū i tētahi Pāpāho, i te Kaiwhakahaere rānei, ka mahi rānei i ētahi atu hipanga e pā ana ki te Pāpāho, ki te whakawāteatanga rānei kia whiwhi rā anō te Taupānga mō te Taumira Tautohe.

Wāhui o te Pāpāho, o te Rā o te Pāpāho rānei

7.10 Ka taea anake te whakatū i tētahi Pāpāho, tētahi Adjudicator rānei e NZDRC. Kāore e taea e tētahi atu tangata (Wāhanga, tētahi atu rānei) te whakatū i tētahi Pāpāho, tētahi Adjudicator rānei.

7.11 Mēnā kua whakaae ngā Rōpū ka whakatūria tētahi tangata hei Pāpāho, hei Kaiwhakahaere rānei, ka whakamahia taua whakaaetanga e NZDRC hei whakaaetanga ki te kōwhiri i tētahi Pāpāho, hei Kaiwhakahaere rānei. Mā NZDRC e whakatau mēnā ka whakatūria he tautapa e ai ki ngā paearu i roto i te whiti 1 o te Hōtaka 1 o ēnei Ture (ā, hei tauira, ka kore e taea te whakatū i tētahi tautapa mēnā kāore i tutuki aua paearu).

7.12 NZDRC ka whakatūria he Pāpāho, he Adjudicator rānei e kitea ana e tika ana ina whiwhi Taupānga mō te Taumira Tautohe. Ina whiwhi, ka whakamahia e NZDRC ana whāinga tino pai hei whakarite wāhui i roto i ngā Rā Mahi e toru.

7.13 ka whakaaro a NZDRC ki te tīpakonga me ngā paearu wāhui kua whakaritea ki te whiti 1 o te Hōtaka 1 o ēnei Ture ina whakatū i tētahi Pāpāho, I te Kaiwhakahaere rānei (ā, mēnā e hiahiatia ana, he kaiwhakahōrite whakahōutanga, he Kaiwhakahaere rānei). Heoi anō, ka taea e NZDRC te whakatū i tētahi tangata e whakaaro ana e tika ana ki te Ture 8.7 ki raro nei.

7.14 Ka taea e NZDRC te tono i ngā Rōpū mō ētahi mōhiohio e hiahiatia ana hei whakatū i tētahi Pāpāho tika, i te Kaiwhakahaere rānei, ā, me homai wawe e ngā Rōpū taua mōhiohio.

7.15 Ka whakamōhio atu a NZDRC ki ngā Rōpū ina whakatūria he Pāpāho, he Kaiwhakahaere rānei. Ko te rā whakamōhiotanga ko te Rā Tōpūtanga.

WĀHANGA 3: TAKAWAENGA

8.0 Pāpāho

Tirohanga Whānui

He tukanga whakaritenga muna, ōpaki hoki te pāpāho 8.1 e whakamahia ai e ngā rōpū ki tētahi Tautohe ngā ratonga a tētahi tangata pūkenga, takitahi hoki, he Pāpāho hei āwhina i a rātou ki te whakamārama i ngā take i roto i te tautohetohe, te whakawhanake me te hōpara i ngā kōwhiringa whakatau, te aromatawai i ngā take o ngā kōwhiringa whakatau, me te whakarite i tētahi kōwhiringa e whakaaetia tahitia ana e taua tautohe e tutuki ana i ā rātou painga me ngā hiahia.

8.2 Kāore i te ōrite ki te Adjudication, kāore te Pāpāho e whakatau, e uta rānei i tētahi rongoā engari ka āwhina kē i ngā Rōpū ki te kimi i tā rātou ake rongoā.

He wātaka, he hanganga me te hihiri o te pāpāho 8.3 kāore i te tika te whakaritenga. Ka taea te taki me te whakahaere i ngā tūmanako kia taea te taki me te whakahaere, kia taea ai te whakawhitiwhiti. Ko te wā hei kōrerorero i ngā take i roto i tētahi tautuhinga ōpaki, tūmataiti, muna hoki me te āwhina a tētahi Pāpāho, ka āwhina ki te whakapai ake i ngā whakawhitinga, te whati i ngā ārai me te tiaki, te hanga anō rānei i ngā pātahitanga me ngā rongo.

8.4 Ina whakatūria he Pāpāho i raro i te Ture 7.12, ka tīmata ia Pāpāho ki te whakawhiti i ngā tauākī tuhituhi poto kua whakaritea e ia Rōpū kia pai ake ai te whakamōhio atu o ngā Rōpū me te Pāpāho ki ngā take e tautohe ana, ā, nō reira, he pai ake te whakarite mō te Pāpāho. Me mōhio ia Rōpū ki ngā take e hiahiatia ana kia whakatikaina, homai he tātari poto o ngā take me tētahi whakamāramatanga o te utu, te māmā, te rongoā rānei e rapua ana, e mōhio ana he aha ngā take ā-ture, pono, quantum rānei e pā ana ki (Ngā Tauākī Tūnga).

8.5 Ka taea e te Pāpāho te whakahaere i te Pāpāho ahakoa he aha tā rātou whakaaro e tika ana, e whakaaro ana ki te take o te Aronui, te āhua o ngā take e tautohe ana, ngā āhuatanga katoa o ngā Rōpū, me ngā tikanga o te āheitanga, te rangatiratanga, te tōtika, te haepapatanga, te tōtika, me te mōtika.

8.6 Me mahi tahi nga Rōpū i runga i te whakapono pai ki te Pāpāho me ērā atu Rōpū ki te Tautohe i te ngana ki te whakatau i ngā take i runga i te rerekētanga. Me ū tonu ngā Rōpū ki ngā tono me ngā tohutohu tika a te Pāpāho kia haere ki te Pāpāho me te tuku Tukunga, tuhinga, ētahi atu mōhiohio rānei.

Te Tūnga o te Pāpāho

8.7 Me noho te Pāpāho hei tangata takitahi, tika, tōkeke hoki, ā, e kore e noho hei kaihautū, he kaitaunaki rānei mō tētahi tangata e pā ana ki te Tautohe. Me noho tōkeke tonu rātau, me kūpapa hoki, ā, ahakoa he kōrerorero tika tā nga Rōpū ki a rātau, kaore rātau e hoatu tohutohu, ka whakataunga rānei i ngā whakataunga mō ngā Rōpū. Tirohia te Hōtaka 1 o ēnei Ture mō te tīpakonga me ngā paearu wāhui mō ngā Pāpāho me ngā Kaiwhakahaere.

8.8 Ko ngā tangata e tonoa ana kia mahi hei Pāpāho, me hoatu ki a NZDRC te whakapuakitanga tuhituhi i whakaritea ki te whiti 1.3 o te Hōtaka 1 o ēnei Ture.

8.9 He mahi haere tonu tā te Pāpāho ki te whakaatu wawe ki ngā Rōpū me AotearoaDRC i ngā āhuatanga e puta ake ana, tērā pea ka puta ake ki ngā rangirua tika mō tō rātou tika, te tōkeke, te rangatiratanga rānei i te aroaro o ētahi o ngā Rōpū. Ka tīmata tēnei mahi i te wā o te wāhui o te Pāpāho, ā, ka haere tonu kia mutu rā anō te Pāpāho.

8.10 Ka taea te whakakore i te wāhui o te Pāpāho, ā, ka whakaritea he Pāpāho hōu e ai ki ngā whakaritenga o te Hōtaka 1 o ēnei Ture (hei tauira, mā tētahi Rōpū e tuku ana i tētahi Pānui Wero) me te Ture 7.13 i runga ake nei.

Tukanga pāpāho

8.11 Ka whakaritea e te Pāpāho ki ngā Rōpū, te whakatika i tētahi wātaka mō te whakawhitinga o ngā mōhiohio me ngā Tauākī Tūnga, ā, ka tautuhi i tētahi rā mō te Pāpāho. Ka whakatauria te Tautohe i roto i te 25 rā Mahi i muri i te kōrerotanga ki te Aronui. Heoi anō, ka taea te rerekē tēnei wā e te Pāpāho (mā te whakaaetanga tahi rānei o ngā Rōpū, i te tuhituhi) mēnā e whakaaro ana rātou e hiahiatia ana he wā tāpiri mō tētahi take (hei tauira, nā te wāteatanga o ngā kaiāwhina matua, ngā Māngai rānei, nā te rahi, te matatinitanga rānei o te Tautohe kāore i te nui te wā hei whakarite mō te Pāpāhotanga hei hua). Ka taea te toronga o te wā i te tono a tētahi Rōpū, i runga rānei i te mahi a te Pāpāho.

8.12 Me homai e ia Rōpū te Pāpāho, te NZDRC me ērā atu Rōpū me ā rātou Tauākī Tūnga e ai ki te wātaka i whakaaetia ki te Pāpāho.

8.13 Ka taea e te Pāpāho te whakahaere i te Pāpāho i te tangata, mā te waea me te hui ataata rānei, i tētahi pahekotanga rānei o aua aratuka e whakaaro ana te Pāpāho e tika ana.

8.14 Ko te tūranga o te Pāpāho ko te āwhina i nga Rōpū ki te whakatika i ta rātau tautohetohe. Mā rātou e āwhina nga Rōpū ki:

  • (a) te tāutu me te hōpara i ngā take hei whakatau;
  • (b) kia mārama ki te tirohanga a tētahi;
  • (c) tiria ngā mōhiohio ki a rāua anō;
  • (d) ngā kōwhiringa whakawhanake hei whakatika i ngā take; me
  • (e) tae ki tētahi whakaaetanga e pupuri ana i ngā painga me ngā hiahiatanga a nga Rōpū.

8.15 Ka taea e te Pāpāho te kōrero, te tūtaki rānei ki ngā Rōpū motuhake, ā, i ngā wā katoa rānei i mua i te mutunga o te Pāpāho.

8.16 Kāore te Pāpāho e homai tohutohu ā-ture, ka whakataunga rānei mō tētahi Rōpū me pēhea te whakatika i te Tautohe.

8.17 Tērā pea ka homai e te Pāpāho, i runga i tō rātou ngākau pai anake, te whakarato tātaritanga, te arotakenga rānei o ngā take e hāngai ana, ngā whakaaturanga me ngā painga ā-ture o ngā take e tautohe ana i roto i te Pāpāho hei whakatoko i ngā kōrero whakatau. Kei te whakarato i tētahi tātaritanga, arotakenga rānei pēnei:

  • (a) Ka whakatau te Pāpāho hei tohunga kūpapa takitahi, ā, ehara i te kaitohutohu ki nga Rōpū; me
  • (b) Kāore ngā tātaritanga, te arotakenga rānei i te here ki ngā Rōpū, ā, ko ngā whakataunga ka taea e ngā Rōpū te whakatau i te Tautohe, ahakoa te katoa, te wāhanga rānei, me hanga katoa i runga i te whakawhirinakitanga ki tō rātou ake mōhiotanga me te whakawā, kua tango i ngā tohutohu ā-ture motuhake, ā, kua mahi i ā rātou ake pātai i a rātou e whakaaro ana, ā, kaua e whakawhirinaki ki ngā mōhiotanga, ngā kōrero, ngā whakaaro, ngā whakaaturanga rānei i hangaia e te Pāpāho.

8.18 Kāore pea ngā Rōpū i te wā i mua, i te wā, i muri rānei i te Pāpāho, waea atu ki te Pāpāho kia whakaatu i ngā mahi ā-ture, whakahaere rānei e pā ana ki te Tautohe, te āhua rānei me te whānuitanga o tētahi whakaaetanga i tae atu ki te Pāpāho.

8.19 Kāore pea ngā Rōpū e waea ki ngā pūkete, ngā tuhipoka, te hua mahi rānei o te Pāpāho mō tētahi take, tae atu ki ngā takahanga ā-ture, kaiwhakahaere rānei ka puta mai pea i mua, i te wā, i muri rānei i te Pāpāho. Heoi anō, ko ngā Whakaaetanga Whakatau e hua mai ana i te Pāpāho e hiahiatia ana e ngā Rōpū kia whai pānga ā-ture, ā, ka taea te whakaū ā-ture, ka karangatia, ka whakaputaina rānei i ngā takahanga e hāngai ana, e ai ki tētahi whakaaetanga a ngā Rōpū.

8.20 Ka puritia te Pāpāho me te kore whakaaro ki ētahi atu mana ā-ture, rongoā rānei e wātea ana ki ngā Rōpū.

9.0 Whakaaturanga i te Pāpāho

9.1 Tērā pea kāore e hiahiatia ana e te Rōpū (engari kāore e hiahiatia ana) te whakatū i tētahi Tūnga hei homai tohutohu, tautoko rānei e pā ana ki te Pāpāho, mēnā, e ai ki ngā Ture 9.2 me te 9.3, kāore pea he Rōpū e whakaaturia i te Pāpāho e tētahi tangata tika ā-ture hāunga te wāhi:

  • (a) ko te nuinga i whakapuakina e tētahi Rōpū he nui ake i te $100,000; rānei
  • (b) ia rōpū e whakaae ana.

9.2 Ka whakaaetia pea e te Pāpāho kia whakaaturia tētahi Rōpū ki te Pāpāho e tētahi tangata tika ā-ture mēnā e whakaaro ana rātou e tika ana kia pērā te whakaaro ki a:

  • (a) te āhua me te matatinitanga o ngā take e pā ana; rānei
  • (b) ngā ōritetanga nui i waenganui i ngā Rōpū e pā ana ki tō rātou kaha ki te tohu i ā rātou ake take.

9.3 Ki te whakaaturia tētahi Rōpū ki tētahi Pāpāho e tētahi tangata mātauranga ā-ture, ka whakaaturia pea ētahi atu Rōpū ki te Pāpāho e tētahi tangata tika ā-ture.

10.0 Whakatau

10.1 Mēnā ka tae ngā Rōpū ki te whakaaetanga ki ētahi, ki ngā mea katoa rānei e tautohetohe ana, me whakapūkete taua whakaaetanga ki tētahi Whakaaetanga Whakatau i hainatia e nga Rōpū. Ka herea ā-turetia ngā Whakaaetanga Whakatau ki ngā Rōpū, ā, ka taea e tētahi Rōpū te whakaū i ngā ture o te Whakaaetanga Whakatau mā te tuku i ngā kōti (tiro Ture 14.2).

11.0 Ngā Utu

11.1 E tika ana kia utua e te Pāpāho he utu mō te mahi i tā rātou mahi i roto i te Pāpāho (te Utu a te Pāpāho) e tika ana kia pā ki te mahi i mahia me ngā utu, ngā utu, ngā utu rānei e pā ana ki te Pāpāho.

11.2 Ko te Utu o te Pāpāho te nui e mau ana e ai ki ngā whakaritenga me ngā here i whakaritea ki te Paetukutuku NZDRC i te wā o te Taupānga mō te Taumira Tautohe.

11.3 Ki te kore e whakaae kē ngā Rōpū, ka tutuki te Utu a te Pāpāho e te Respondent, ā, ka tutuki i ngā Rōpū ā rātou ake utu me ngā utu o te Pāpāho (hei tauira, he utu ā-ture, tohunga rānei).

12.0 Confidentiality

He muna te pāpāho

12.1 Me whakahaere tūmataiti te Pāpāho.

12.2 He whakawhiti kōrero, ahakoa i tuhia, i kōrero rānei, he painga te hononga ki te Pāpāho, ahakoa e ai ki te Ture Evidence 2006, te ture noa iho, tētahi atu rānei. Me pupuri muna ngā tangata e pā ana ki te Pāpāho (tae atu ki ngā Rōpū, ō rātou Māngai, te Pāpāho, me aotearoaDRC) kia muna te Mōhiohio Confidential, ā, me kaua e whakaputa, te whakawhiti kōrero, te tuku rānei i taua mōhiohio ki tētahi hunga-kore.

12.3 Ko te tikanga o te Mōhiohio Confidential ko te tikanga o ngā rauemi me ngā mōhiohio kāore i te tūmatanui e tiria ana, e hipa ana rānei, i te wā rānei, te Pāpāho me te whakauru, engari kāore i te whāiti ki:

  • (a) ngā tauākī katoa, ngā whakaurunga, ētahi atu mōhiohio rānei, tuhinga, whakaaturanga rānei i tukuna ki te Pāpāho e tētahi Rōpū;
  • (b) ngā tuhipoka i mahia e te Pāpāho;
  • (c) ngā mea e whakaaturia ana i roto i te Pāpāho;
  • (d) ngā tuhinga e whakamahia ana, i hangā rānei e tētahi Rōpū, Tūnga, kaitohutohu rānei mō ngā take o te Pāpāho; me
  • (e) ngā tuhinga i tukuna, i hangā rānei e NZDRC mō te take o te Pāpāho.

12.4 Mēnā e rapu ana tētahi Rōpū ki te whakauru, e hiahiatia ana rānei kia whakauru ki te Pāpāho, ki tētahi hunga-kore, tae atu ki tētahi Kaiārahi, te mea, te kaiwhakaatu tohunga rānei, te kaiwhakamāori, te kaiwhakamaori, tētahi atu tangata rānei, me whakaū e taua Rōpū te whakaaetanga tōmua a te rōpū-kore hei pupuri i te tūmataitinga o te Mōhiohio Confidential. Me whakapūkete tēnei whakaaetanga ki te puka i whakaratoa i roto i te Hōtaka 3 ki ēnei Ture me tētahi tārua o te Whakaaetanga Confidentiality i hainatia e ia hunga-kore me hoatu ki te Pāpāho e taua Rōpū hei here o te whai wāhitanga a taua hunga-kore i roto i te Pāpāho.

Ngā whakawāteatanga kua whakaaetia

Kōrero ki te whai i tētahi tika ā-ture, kia ū rānei ki tētahi ture

Ka taea anake te whakaatu i ngā Mōhiohio Confidential 12.5 ki te whānuitanga e hiahiatia ana ki:

  • (a) whakaū i te Whakaaetanga Whakatau (tae atu ki te nui o te tautohetohe, ahakoa he Whakaaetanga Whakatau whakamutunga); rānei
  • (b) e hāngai ana ki tētahi ture, ki tētahi atu tukanga whakahau rānei (hei tauira, he whakahau kōti).

12.6 Me whakamōhio atu tētahi tangata ki ngā Rōpū, a NZDRC me te Pāpāho o tētahi whakawāteatanga tika i raro i te Ture 12.5 i te wā tata tonu o te mahi i mua i te whakawāteatanga. Me whakauru e te whakamōhiotanga ngā taipitopito katoa o te whakawāteatanga tika me te whakamāramatanga o te take.

13.0 Mutunga o te Pāpāho

13.1 Ka mutu te Pāpāho i runga i te hainatanga o tētahi Whakaaetanga Whakatau e nga Rōpū.

13.2 Ka taea hoki e te Pāpāho te whakamutu i te Pāpāho mō tā rātou ake mahi mēnā:

  • (a) Kua kore tētahi Rōpū e hiahia, e āhei rānei ki te whai wāhi ki te Pāpāho; rānei
  • (b) e whakaaro ana rātou he koretake, e kore rānei e taea te haere tonu te Pāpāho nā te mea kei te whakaaro rātou kāore e taea e rātou te āwhina i ngā Rōpū kia taea ai te taumira o te Tautohe.

13.3 Ka whakamōhio atu te Pāpāho ki ngā Rōpū me AotearoaDRC mēnā ka whakamutua te Pāpāho i raro i te Ture 13.2.

13.4 Mēnā ka whakamutua te Pāpāho i raro i te Ture 13.2, ka tukuna pea e te Kaikautū te Tautohe ki te Whakawāteatanga i raro i te Aronui. Mō te whakatika i tētahi rā mō te mahi i tētahi Determination, ka tukuna e te Kaikauhau te Tautohe ki te Whakawāteatanga hei rā e kīia ai te Tautohe ki te Aronui (tiro Ture 17.19).

14.0 Whakaūtanga o te Whakaaetanga Whakatau

14.1 Me ū tonu nga Rōpū ki te Whakaaetanga Whakatau.

14.2 Ka pā pea tētahi Rōpū, Aotearoa rānei ki te Kōti Takiwā mō tētahi tono e hiahia ana ki tētahi Rōpū kia ū ki te Whakaaetanga Whakatau.

14.3 Mēnā e mōhiotia ana te Kōti he tino hē ngā ture o te Whakaaetanga Whakatau, ka taea e te whakahau a te Kōti te whakarite kia ū ki te Whakaaetanga Whakatau, ka whakakē pea i ngā ture o te Whakaaetanga Whakatau, engari ki te whānuitanga anake ka puta mai ngā hua whakarerekētanga i roto i tētahi whakaaetanga ka taea te tāuru i raro i te Aronui.

15.0 Aukatitanga o te taunaha me te ātetetanga

15.1 Ko te take o tēnei Ture ko te hoatu i te Pāpāho me te NZDRC (tae atu ki ōna māngai me ōna kaimahi) ngā āraitanga whānui rawa atu i te taunaha ka whakaaetia e te ture. Kei roto i ngā tohutoro ki a NZDRC i ēnei whiti he tohutoro ki ngā māngai me ngā kaimahi o AotearoaDRC (tae atu ki te Rēhita).

15.2 Kāore te Pāpāho me te NZDRC i te āhei ki tētahi mahi i mahia, kāore rānei i mahia e pā ana ki te Pāpāho, ki ēnei Ture rānei. Ka tukua e nga Rōpū te Pāpāho me te NZDRC mai i ngā taunaha katoa o tētahi momo (tae atu ki te whakawāwā, te hē, te takahi i te kānataraki, te takahi rānei i te mahi a tētahi momo, tae atu ki te fiduciary, te kino rānei). Kāore tēnei putanga e pā ana ki ngā here e pā ana ki ngā mōhiohio muna i roto i ngā Ture 12.1 ki te 12.6 i runga ake rānei, ki te āhua rānei kua mahi tinihanga te Pāpāho, te NZDRC rānei, kua takahi rānei i tētahi herenga, mahi rānei.

15.3 Mēnā ka kawea mai he take ki te Pāpāho, ki Aotearoa rānei ahakoa te Ture 15.2, ka whakamōhiotia e ngā Rōpū (i runga i te nuinga, i te nuinga rānei) te Pāpāho me te NZDRC e pā ana ki taua take.

15.4 Kāore e taea te whakamahi i ngā kupu o te Pāpāho, o NZDRC rānei i te wā o te Pāpāho (hei tauira, ngā tauākī tuhituhi, ngā tākupu waha rānei) ki tētahi mahi mō te tūtaratara, te libel, te kōrero, te amuamu ōrite rānei.

15.5 I muri i te mutunga o te Pāpāho (tiro ture 13.1 ki te 13.3), kāore he here o te Pāpāho me te NZDRC ki te tauākī mō te Pāpāho, ā, kāore e taea e te Rōpū te pātai atu ki te Pāpāho, ki aotearoa rānei kia hoatu he whakaaturanga i roto i ngā takahanga ā-ture e puta ake ana e pā ana ki te Pāpāho.

WĀHANGA 4: WHAKAWĀTEATANGA

16.0 Adjudication

Tirohanga Whānui

Ko te 16.1 He tukanga mō te whakatau i ngā Tautohe a tētahi tangata hunga tuatoru kūpapa, e kiia nei ko tētahi Kaiwhakahaere, mā tētahi tukanga whakataunga whai tikanga, hanga i hangaia hei whakatika i ngā tautohe tika, tōkeke hoki mā te hoatu i ngā tikanga ā-ture me ngā tikanga ā-ture ki ngā whakaaturanga e manakohia ana.

16.2 Kei roto tētahi whiwhinga tōkeke, takitahi hoki, te tirotiro me te arotake i ngā Tukunga i whakaratoa e ngā Rōpū me te whakataunga here ā-ture mo nga take i roto i te Tautohe, e kiia nei ko te Whakakoretanga.

16.3 Ina whakatūria he Adjudicator i raro i te Ture 7.12, ka tīmata ia Adjudication ki tētahi kerēme. Me whakarato te kerēme e te kerēme i roto i ngā Rā Mahi e rima o te Rā Tōpūtanga (engari tirohia te Ture 16.9).

16.4 Tērā pea ka whaia tētahi kerēme e tētahi Urupare, ā, mēnā ka tukuna te Tukunga o mua, he Whakautu me te Rejoinder. Me mahi ēnei Tukunga i roto i ngā wā e hāngai ana, ahakoa ka taea te rerekē ngā wā e ngā Rōpū, te Adjudicator rānei (tiro Ture 16.9, 16.21 me te 16.23). Mehemea kua tōmuri te kerēme i te mutunga o te whakawāteatanga. Mēnā kei te tōmuri tonu te Urupare, te Whakautu, te Rejoinder rānei, engari me kaua te Adjudicator e aro atu ki te tukunga tōmuri.

16.5 Me whakautu ia Tukunga ki te mea o mua. Kaore he kaikaute e whakaaetia ana.

16.6 Ka whakataua e te Kaiwhakahaere te Tautohe i runga anō i ngā Tukunga, me ngā hui, ngā whakarongo, ngā toro, ngā tirohanga rānei (tiro Ture 21.12).

16.7 Ehara te whakawāteatanga i te aronga. Kāore ngā whakaritenga o te Ture Arbitration 1996 e pā ana ki tētahi whakawāteatanga i raro i ēnei Ture.

kerēme

16.8 Ina whakatūria he Adjudicator, me mahi te kaikau i tētahi kōrero e tautuhi ana i ngā take o te kerēme (te kerēme). Me whakauru te kerēme:

  • (a) te āhua me te take o te kerēme;
  • (b) ko te nui o te utu i whakapuakina, i rapua rānei ētahi atu whakamāmātanga, rongoā rānei, tae atu ki tētahi take āwhina;
  • (c) ngā tārua o ētahi pūrongo tohunga, ngā tauākī kaiwhakaatu, ētahi atu tuhinga rānei e whakawhirinaki ana te Kaikaukau ki; me
  • (d) ngā tukunga mo nga take pono, ture hoki e pā ana ki te kerēme, me nga tautohetohe a te Kaiaro ki aua take.

16.9 Me mahi te kerēme ki te kerēme i runga i te Adjudicator me ērā atu Rōpū i te rima o te Rā Mahi i muri i te Rā Tōpūtanga (te Wā kerēme). Ka whakaaetia pea e te Adjudicator tētahi wā anō mō te mahi o te kerēme mēnā e whakaaro ana te Adjudicator e hiahiatia ana he wā tāpiri mō tētahi take (hei tauira, nā te rahi, te matatinitanga rānei o te kerēme, te hononga rānei ki ngā Ture 6.1 me te 6.2 i runga ake nei) ā, ka makona rātou kāore e whakararuraru i te whāinga o ngā Ture (tiro Ture 2.1). Ka taea te toronga o te wā i te tono a te Kaikau. Heoi anō, me tono tētahi tono i mua i te mōnehutanga o te rima o te Rā Mahi, ā, me kaua te Adjudicator e aro atu ki tētahi tono tōmuri, engari rawa mēnā he āhuatanga whakararuraru. Ka mutu te whakawāteatanga mehemea kua tōmuri te kerēme.

Urupare

16.10 Ka taea e te Respondent te mahi i tētahi kōrero hei whakautu ki te kerēme (te Urupare). Me whakauru te Urupare:

  • (a) he aha ngā take e whakaaetia ana, e whakaaetia ana rānei;
  • (b) he aha nga take e tautohetohetia ana, he aha hoki;
  • (c) ngā waea ki te kerēme;
  • (d) ngā tārua o ētahi pūrongo tohunga, ngā tauākī kaiwhakaatu, ētahi atu tuhinga rānei e whakawhirinaki ana te Respondent; me
  • (e) ngā tukunga mō ngā take pono, ā-ture hoki e pā ana ki te kerēme me te Urupare, me ngā tautohe a respondent ki aua take.

16.11 Me mahi te Respondent ki te Urupare i runga i te Adjudicator me ērā atu Rōpū i te tekau o ngā Rā Mahi i muri i te Rā Tōpūtanga (te Wā Urupare) e herea ana ki ngā Ture 16.21 me te 16.23 i raro nei. Ki te tōmuri te Urupare, ka haere tonu te Adjudication, engari me whakakahore te Adjudicator i te Urupare.

Kāore he karanga, engari e whakaaetia ana ngā waea me te tautuhi-weto

16.12 Ehara te Urupare i te wā hai mau mai i tētahi kaitatau.

Heoi anō, 16.13 Heoi anō, ka taea e te Urupare te whakauru i ngā wawao ki te kerēme e tuwhera ana ki te Respondent (ko te mea, i te ture rānei). Ehara i te mea mehemea kāore anō kia whakaarahia nga wawao, nga take rānei e hanga ana i te take o nga wawao.

16.14 Ka taea e te Urupare te whakauru i tētahi tono mō te tautuhi-weto, te whakararuraru rānei. Heoi anō, ko te mōrahi ka taea e te Adjudicator te whakawhiwhi ki te uara i kitea o te kerēme.

Whakautu

16.15 Ka taea e te kerēme te mahi i tētahi kōrero hei whakautu ki te Urupare (te Whakautu). Ka pā anake te mana mahi ki tētahi Whakautu mēnā ka tukuna te Urupare i roto i te Wā Urupare.

16.16 Me tino tika te whakautu ki te Urupare. Kāore e taea te whakaara i ētahi take hou. Kei roto pea ko ngā tuhinga tautoko me ngā whakaaturanga hōu ki te āhua e hāngai ana, hei whakautu hoki ki te Urupare.

16.17 Me mahi te kerēme i te Whakautu i runga i te Adjudicator me ērā atu Rōpū i te tekau mā rima o te Rā Mahi i muri i te Rā Whakawhiti (te Wā Whakautu) e herea ana ki ngā Ture 16.21 me te 16.23 i raro nei. Ki te tōmuri te Whakautu, ka haere tonu te Adjudication, engari me kaua te Adjudicator e aro atu ki te Whakautu.

Rejoinder

16.18 Ka taea e te Respondent te mahi i tētahi kōrero hei whakautu ki te Whakautu (te Rejoinder). Ka pā anake te mana ki te mahi i tētahi Rejoinder mēnā ka tukuna te Whakautu i roto i te Wā Whakautu.

16.19 Me tino tika te Rejoinder hei whakautu ki te Whakautu. Kāore e taea te whakaara i ētahi take hōu, engari kei roto pea ko ngā tuhinga tautoko.

16.20 Me mahi te Respondent ki te Rejoinder i runga i te Adjudicator me ērā atu Rōpū i te tekau mā waru o te Rā Mahi i muri i te Rā Whakawhiti (te Wā Rejoinder) e herea ana ki ngā Ture 16.21 me te 16.23 i raro nei. Ki te tōmuri te Rejoinder, ka haere tonu te Adjudication, engari me whakakahore te Adjudicator i te Rejoinder.

Ngā huringa ki te Urupare, Whakautu, Wā Whakahoki rānei

16.21 Me whakaroa atu e te Adjudicator te Wā Urupare, te Wā Whakautu me te Wā Whakahoki ki te wā kotahi ka whakaroa atu te Wā kerēme i raro i te Ture 16.9.

Ka taea e ngā Rōpū 16.22 te huri i te Wā Urupare, te Wā Whakautu, te Wā Whakahoki rānei mā te whakaaetanga i te tuhituhi. Kia pai ai, me whakamōhiotia ngā huringa ki te Adjudicator i mua i te mōnehutanga o te wā e hāngai ana.

16.23 Ka whakaae pea te Adjudicator i tētahi wā anō mō te Wā Urupare, te Wā Whakautu, te Wā Rejoinder rānei mēnā e whakaaro ana te Adjudicator e hiahiatia ana he wā tāpiri mō tētahi take (hei tauira, nā te rahi, te matatinitanga rānei o te kerēme, ā, he iti rawa te wā hei whakarite i tētahi Urupare hei hua, he hononga rānei ki ngā Ture 6.1 me te 6.2 i runga ake nei). Ka taea te toronga o te wā i te tono a tētahi Rōpū, i runga rānei i te mahi a te Kaiwhakahaere. Heoi anō, me mahi tētahi tono i mua i te mōnehutanga o te wā e hāngai ana, ā, me kaua te Adjudicator e aro atu ki tētahi tono tōmuri, engari rawa mēnā he āhuatanga whakararuraru.

Kua whakawhirinaki ngā tārua o ngā Kirimana ki

16.24 E tūmanakohia ana kia homai e nga Rōpū he tārua o ētahi Kirimana e whakawhirinaki ana. Heoi anō, mēnā kāore e taea e te Rōpū te mahi pēnei mō tētahi take (hei tauira, ki tētahi wāhi he Kirimana waha) ka nui rawa mēnā ka homai e te Rōpū ngā mōhiohio ki te āhua o tētahi oati tautohe. Me hoatu te oati tautohe ki te Kaiwhakahaere me ērā atu Rōpū, ā, me āpiti atu ngā tuhinga tautoko e wātea ana.

Whakaaro tōmua ka mahia te Whakakoretanga ki runga i nga pepa

16.25 Ka whakataua e te Kaiwhakahaere te Tautohe i runga anō i ngā Tukunga (engari me te whakakahore i tētahi Urupare, Whakautu, Rejoinder rānei kua tōmuri) me ētahi hui, ngā toro, ngā tirohanga rānei (tiro Ture 21.12).

Heoi anō, 16.26 Heoi anō, i runga i te tono a te Rōpū, me whakatau e te Kaiwhakahaere mēnā ka whakarongo ā-waha mō te whakaaturanga o te whakaaturanga, mo te tautohe ā-waha rānei. I muri i te whakawhiwhinga atu ki nga Rōpū, ka pupuri pea te Adjudicator i aua whakarongo pērā i a rātau e whakaaro ana ki te tika, me whakatika hoki te rā, te wā, te āhua, te hātepe, me te wāhi whakarongo. Ki te kore e whakaaetia e nga Rōpū, ka rongo pea te Adjudicator i ngā kaiwhakaatu me te whakahaere whakarongo mā ngā tikanga katoa e whakaaro ana rātau ki te māia, ki te pai, ki tētahi tauwāhi hoki e whakaarotia ana e rātau e tika ana i roto i ngā āhuatanga katoa. Ka tū pea tētahi whakarongo, mā te ataata, mā te hui waea rānei, mā tētahi pahekotanga rānei o ēnei aratuka.

Mutunga o te Whakawāteatanga

16.27 Ka mutu te whakawāteatanga ina hoatu he Determination ki ngā Rōpū, ā, i ngā wā katoa mō te whakatika, te whakamāramatanga rānei kua pau (tiro Ture 17.22 ki te 17.27), mēnā rānei kāore te Kaikau i te mahi ki te kerēme i roto i te wā (tiro Ture 16.9).

16.28 Ka taea hoki e te Adjudicator te whakamutu i te whakaritenga mō tā rātou ake mahi mēnā ka whakaaro rātou he koretake, e kore rānei e taea te haere tonu te Adjudication (hei tauira, nā te mea kua unuhia te kerēme i raro i te Ture 20, nā te mea kāore rānei he mana mō te Adjudication). Ki te whakamutua te Adjudication mo tēnei take, ka whakamōhio atu te kaiwhakahaere ki nga rōpū me AotearoaDRC.

16.29 Kāore te matenga o te Rōpū e whakamutu i te Adjudication, ā, ka whakakapia te tangata mate ki to rātau māngai ture. Kāore tēnei Ture e pā ana mēnā kua whakaae kē ngā Rōpū, mēnā rānei ka tineia he take mahi e te ture mo te matenga o te tangata.

Ngā whakahēnga ki te tukatuka, ki te mana rānei

16.30 Me tere te whakaara a te Rōpū i tētahi whakahē e hiahiatia ana e rātau:

  • (a) he aronga, he whakahaere, he tono rānei a te Kaiwhakahaere;
  • (b) ngā rahunga a tētahi atu Rōpū, te Kaiwhakahaere rānei hei whakaū i ēnei Ture;
  • (c) he hēnga e pā ana ki te whanonga o te Adjudication; rānei
  • (d) te mana o te Kaiwhakahaere.
  •  

16.31 Mēnā kāore he whakahē (ētahi atu i te take o te Ture 16.30(d) ki runga ake) i roto i ngā Rā Mahi e rua o te takahanga, e kiia ana kua whakarerea e tētahi Rōpū to rātau mana ki te ahanoa ā muri ake. Kāore tēnei Ture e pā mēnā ka taea e te Rōpū te whakaatu, i te wā e hāngai ana, kāore rātau i mōhio ki ngā take mo te whakahē, ā, kāore i taea (me te uaua tika) te kite i ngā take mo te whakahē.

16.32 Ka taea e te Kaiwhakahaere te kōwhiri kia whakahaere i ngā take mana i mua, hei wāhanga rānei o te Whakakoretanga o ngā take nui.

Pāpāho

16.33 Mēnā, i te wā o te Adjudication, ka tohutohu nga Rōpū i te Adjudicator i runga i te tuhituhi kua whakaae rātau ki te pānui i ta rātau Tautohe ki te Pāpāho, me noho tonu te Adjudicator i ngā takahanga hei whakangāwari i te whanonga o te Pāpāho. Ka whakaroa ngā tepe wā katoa i raro i ēnei Ture e te roanga o te Pāpāho.

17.0 Te Whakahaeretanga

He aha te mea ka taea e te Kaiwhakahaere te whakatau

17.1 Ka taea anake e te Kaiwhakahaere te whakatau:

  • (a) he Tautohe e tika ana, e ai ki te Pānui o te Tautohe me ngā mea i whakaritea ki te kerēme me tētahi Urupare, Whakautu, Rejoinder rānei;
  • (b) Ngā utu (tiro Ture 24);
  • (c) te mana o te Kaiwhakahaere ki te whakatau i tētahi take (hei tauira, mēnā he tautohe mo te āheinga o te kerēme, mēnā rānei he tautohe ki te putanga mai o tētahi Kirimana, ka taea e te Adjudicator te whakataunga i tērā); me
  • (d) ngā mea e hiahiatia ana hei mahi i te mahi a te Kaiwhakahaere e ai ki ēnei Ture.

17.2 Me whakarite te Whakakorenga e ai ki ngā tikanga o te ture me ēnei Ture. I te mahi i te determination, me whakaaro te Kaiwhakahaere:

  • (a) ko ngā whakaritenga o tētahi Kirimana e pā ana ki te Tautohe;
  • (b) ngā tikanga whāiti e pā ana ki te Tautohe (hei tauira, te whakamahinga mahi, te whakamahinga rānei o ngā Rōpū);
  • (c) te Pānui o te Tautohe;
  • (d) te kerēme;
  • (e) ngā Urupare, Whakautu, Rejoinder rānei e whakaratoa ana i te wā;
  • (f) ētahi atu Tukunga, mōhiohio rānei, tuhinga, whakaaturanga rānei i homai e ngā Rōpū ki te Adjudicator;
  • (g) ngā Tukunga waha, whakaaturanga rānei i whakaaturia ki tētahi hui, whakarongo rānei; me
  • (h) ko ngā hua o tētahi toro, arotakenga rānei i mahia e te Adjudicator, te pūrongo rānei o tētahi tohunga i whakaritea e te Kaiwhakahaere (tiro Ture 21.13 ki te 21.18) me ngā tākupu i tukuna mai e ngā Rōpū mō aua hua, pūrongo rānei.

Ngā whakaaturanga me te whakawāteatanga

17.3 Ka mau ia Rōpū i te pānga o te whakamātau i ngā take e whakawhirinaki ana ki te tautoko i tōna kerēme, i tētahi wawao tūturu rānei.

17.4 Ka whakatauria e te Kaiwhakahaere, te hāngaitanga, te taumahatanga, me te rawa o ētahi whakaaturanga i tukuna e nga Rōpū.

17.5 Ka whiwhi pea te Adjudicator i runga i ngā whakaaturanga i tētahi tauākī, tuhinga, mōhiohio, take rānei, mā tō rātou whakaaro, ka āwhina i a rātou kia tika te mahi ki te Tautohe i mua i a rātou, ahakoa te tauākī, te tuhinga, te mōhiohio, te take rānei ka whakaaetia i roto i tētahi kōti ture.

Te āhua o te whakawāteatanga

17.6 Mēnā he nui te moni e kiia ana e te Kaikau, me whakatau e te Kaiwhakahaere:

  • (a) te taunaha a te Respondent hei utu i taua moni (mēnā he), tae atu ki ētahi here i runga i taua taunaha;
  • (b) te nui e utu ana (e utu here ana rānei);
  • (c) te rā me utu, kia utu rānei te utu; me
  • (d) nga here e utu ai.

17.7 Mēnā kāore he moni e whakapuakina ana e te Kaikau, me whakatau e te Kaiwhakahaere ngā pātai e tautohe ana mō ngā mana me ngā here a ngā Rōpū (hei tauira, ahakoa he takahi, he whakawāteatanga rānei o tētahi whakaaetanga putanga, kāore rānei e āhei ana ki te Waehere Putanga Grocery, ki ngā here whakarato ā-rohe rānei). Ka taea e te Adjudicator te whakahau mō te mahinga tauwhāiti (hei tauira, me mahi, me kaua rānei te Rōpū e mahi i tētahi tikanga hei rongoā i tētahi pakaru, hei whakaiti rānei, hei ārai rānei i te ngaromanga, i te tūkino rānei).

17.8 Ka taea e te Kaiwhakahaere te hiahia ki te utunga o ngā tūkinotanga ahuwhānui hei utu mo te ngaromanga, te tūkino rānei i pāngia e tētahi Kiritaki Supplier, ā-rohe rānei.

Ngā painga

17.9 Ka taea e te Kaiwhakahaere te whakawhiwhi i te āro atu ki tētahi Adjudication e pā ana ki te whakaora moni.

Ka taea te whakawhiwhia ki te 17.10 huamoni mēnā kua utua te nui, kāore rānei i mua i te hanganga o te Determination.

17.11 Mō ngā Tautohe e puta ake ana e pā ana ki tētahi Kirimana, ka whakawhiwhia te huamoni ki ngā whakaritenga i whakaaetia i roto i te Kirimana, tae atu ki ngā whakaritenga e pā ana ki te mokatere huamoni, te wā e utu ana te huamoni, ā, ko te katoa, tētahi wāhanga rānei o te tapeke e utu ana te huamoni.

17.12 Mēnā kāore he whakaaetanga mō te huamoni i roto i te Kirimana hāngai (ahakoa he utu i te nuinga o te wā, i runga anō rānei i ngā take), me ngā Tautohe kāore i te kirimana, ka taea e te Adjudicator te whakawhiwhi i te huamoni e pā ana ki ia marama i te mokatere e ōrite ana ki te umanga iti ā-marama ki te umanga iti rawa (SME) i whakaputaina e te Pēke Rāhui o Aotearoa.

Āhua o te Whakakorenga

17.13 Me tuhituhi te Whakamatenga, ā, me haina, kia hāngai hoki ki te Adjudicator.

17.14 Kāore te rahunga ki te waitohu me te rā e kore te Whakawāteatanga e pā ki te mana o te Whakakoretanga. Ka whakamahia e te Adjudicator ā rātou whāinga tino pai hei whakatika i tētahi rahunga ki te waitohu, ki te rā rānei i tētahi Determination i roto i ngā Rā Mahi e toru o te whiwhi pānui i te hēnga.

17.15 Me whai te Whakakoretanga i ngā take mo te Whakakoretanga. Kāore tēnei Ture e pā mēnā kua whakaae kē nga Rōpū.

17.16 Ka rite tonu te nui o ngā take i tukuna e tētahi Kaiwhakahaere ki te wā e wātea ana ki te Kaiwhakahaere hei whakarite i te Whakakoretanga, te āhua me te maha o ngā take mo te Whakakoretanga, me te nui o ngā moni i te take i roto i te Tautohe, i te uara rānei o te Tautohe.

17.17 Me tuku e te Kaiwhakahaere te Whakakoretanga i roto i te puka hukihuki ki AotearoaDRC mō te tirotiro i mua i te waitohu i tētahi Whakakoretanga. Me te kore pānga ki te rangatiratanga me te mana motuhake o te Kaiwhakahaere, ka taea e te Rēhita te rēhita:

  • (a) hangaia ngā tūtohutanga e hāngai ana ki te tāutu i ngā hapa i roto i te whakakotahitanga, i ngā hapa ā-roto, i ngā hapa rānei o tētahi āhuatanga ōrite i roto i te Whakakoretanga; me
  • (b) tāia ki te aro atu o te Kaiwhakahaere ki ētahi wāhi taonga, ngā maiorooro ā-roto rānei i roto i te Whakahaeretanga.

17.18 Ki te kore e whakaae kē ngā Rōpū, ka whakapuakina he manawa moni i roto i te moni o te Kirimana e hāngai ana, te moni rānei e tino tūhono ana ki te Tautohe (i te take o tētahi Tautohe kāore i te kirimana).

Timing of Determination

17.19 Me whakarite e te Kaiwhakahaere to rātau Whakamatetanga i roto i te 25 rā Mahi i muri i te kōrerotanga o te Tautohe ki te Aronui, ki tērā wā roa ake rānei:

  • (a) e hiahiatia ana kia whakaata i tētahi wā roa ake i whakaaetia mō te Wā kerēme, Wā Urupare, Wā Whakautu, Wā Whakahoki rānei i raro i ngā Ture 16.9, 16.21, kua whakaaetia rānei i raro i te Ture 16.23; me/rānei
  • (b) E whakaaro ana te Kaiwhakahaere e tika ana (hei tauira, nā te rahi, te matatinitanga rānei o te kerēme, te whakaae rānei ki te manawa o tētahi wāhi tuatahi o te ture a te Kōti Tiketike, i te whakarongo ā-waha rānei).

Heoi anō, 17.20 Hei hoatu i te wā o ngā Rōpū hei mahi i ngā Tukunga, me tatari te Adjudicator tae noa ki te mutunga o te Wā Urupare, ā, (mēnā e hāngai ana) i tētahi Wā Whakautu, Rejoinder Period, i tētahi atu wā rānei i whakapūtātia e te Adjudicator mō ngā Tukunga i mua i te whakaritenga o te Whakakoretanga.

Ka hoatu e NZDRC 17.21 te manawa ki nga Rōpū i te wā tonu ka hainatia e te Kaiwhakahaere.

Wā mō te whakatika, whakamāramatanga rānei

17.22 Ka tono pea te Rōpū i tētahi whakatikatanga o te Whakakoretanga, i tētahi whakamāramatanga rānei o ngā tohutohu i roto i te Whakakoretanga mā te whai i te tukanga i whakaritea ki ngā Ture 17.23 ki te 17.27.

17.23 Me whakarato tētahi tono ki te Kaiwhakahaere me ērā atu Rōpū, ā, me mahi i roto i ngā Rā Mahi e rua o te rā e hoatu ai he kape o te Whakakoretanga ki nga Rōpū. Ka taea e te Adjudicator te whakaroa atu i tēnei wā ki te whakaaro rātau e hiahiatia ana he wā tāpiri hei tono.

17.24 Ka tono pea tētahi tono ki te Kaiwhakahaere ki:

  • (a) whakatikaina ngā hapa i roto i te whakakotahitanga, i ngā hapa ā-roto, i ngā hapa ā-roto rānei, i ētahi hapa rānei o tētahi āhuatanga ōrite i roto i te Whakakoretanga; me/rānei
  • (b) hoatu he whakamāramatanga anō ki tētahi ahunga, tētahi wāhanga rānei o tētahi ahunga i roto i te Whakakoretanga kāore i te mārama te whakapuaki kia taea ai e ngā Rōpū te mahi i ngā tohutohu o te Whakahekenga.

17.25 Mēnā e whakaaro ana te Adjudicator e whakatautika ana te tono, ka whakamahia e te Adjudicator ā rātou whāinga tino pai hei whakatika, hei hoatu rānei i te whakamāramatanga i roto i ngā Rā Mahi e toru o te rā e hoatu ai he kape o te Whakakorenga ki ngā Rōpū. Tērā pea ka whakaroa atu e te Adjudicator te wā e tika ana, te wā mō te whakatikatika i ngā whakahau, tohutohu rānei i mahia i roto i te Whakakoretanga nā tētahi tono whakatika.

17.26 Ka taea hoki e te Adjudicator te whakatika i ētahi hapa i roto i te whakakotahitanga, i ngā hapa ā-roto, i ngā hapa ā-roto rānei, i ētahi hapa rānei o tētahi āhuatanga ōrite i roto i te Whakakorenga i a rātou ake mahi. Me mahi ngā whakatikatanga o tēnei momo i roto i ngā Rā Mahi e toru o te rā e hoatu ai he kape o te Whakakorenga ki nga Rōpū.

17.27 Kāore e taea te whakauru i ētahi atu utu ki te Utu a Adjudicator mō te whakatika, te whakamāramatanga rānei.

18.0 Pānga me te Whakaūtanga o te Whakakoretanga

E herea ana te whakakorenga

18.1 E herea ana te Whakakoretanga ki ngā Rōpū, engari rawa, kia whakatauria rā anō te Tautohe e ngā takahanga ā-ture i tētahi kōti (tiro Ture 18.9 me te 18.11), te whakaaetanga whai muri rānei i waenganui i ngā Rōpū.

Pātahitanga ki ētahi atu takahanga

18.2 Kua tino pā te Pānga o te Whakamatenga ahakoa kua tīmataria, kei te haere rānei ngā takahanga ā-ture e pā ana ki te Tautohe.

18.3 Ka pā pea te Rōpū mo te noho whakaū i te wā e werohia ana te Whakamate. Ki te kore e tukuna he nohoanga, me whakarongo te Whakamate. Kāore tēnei Ture e pā mēnā kua whakaae kē nga Rōpū.

Whakaū

18.4 Me mātua whakaritea he whakahau a te Kōti Takiwā, ā, ka taea te whakaū pēnei.

Whakaūtanga o ngā Whakakoretanga mo te utunga moni

18.5 Ngā Ture 18.6 ki te 18.8 e pā ana ki tētahi Whakakoretanga e hiahiatia ana te utu moni (ahakoa herenga, kāore rānei). I ēnei whiti, kua tautuhia te tikanga o te Rā Relevant ki te Ture 18.8.

18.6 He nama te determinationnga, a, he nama.

18.7 Ki te kore te Rōpū e utu i te nui o te utu (i te katoa, i te wāhanga rānei) i raro i te Whakakorenga a te Rā o Relevant, ka whakaora pea te Rōpū e nama ana i te moni i te wāhanga kāore i te hiahiatia hei nama nā tētahi kōti mana mātauranga, tae atu ki ngā utu tika me ngā utu whakaora.

18.8 Ko te Rā Relevant te mea o muri ake:

  • (a) ko te rā e toru rā Mahi i muri i te rā e hoatu ai he kape o te Whakamatenga ki nga Rōpū;
  • (b) te rā mo te utunga i whakapūtātia e te Adjudicator i roto i te Determination; rānei
  • (c) mēnā e hāngai ana, ko te rā o te whakaaetanga o ētahi here i whakaritea ki te Whakakoretanga.
  •  

Ngā tono mo nga pātai ture

18.9 Ka tono pea te Rōpū kāore i te pā ki te Whakamatenga:

  • (a) Te Kōti Rohe mēnā kāore te Nui o te take i nui ake i te $350,000, mēnā rānei kāore he moni i whakapuakina; rānei
  • (b) Te Kōti Tiketike mēnā he nui ake te nui o te take i te $350,000.

18.10 Tērā pea ka mauria mai he tono mo te pātai ture anake.

E 18.11 ngā Tono ki tētahi whakataunga a te Kōti Takiwā, ki te Kōti Tiketike rānei i raro i te Ture 18.9 (te kōti tono tuatahi) ka kawea anake me te wehenga o te kōti tono tuatahi.

19.0 Ngā Māngai

19.1 Ka taea e te Rōpū te whakatū i tētahi Tūnga (engari kāore e hiahiatia ana). He rerekē te tikanga o te wāhui i mua, ā, i muri i te whakatūnga o te Adjudicator kia tino mōhio ai kāore te wāhui e waihanga i tētahi papā huamoni ina whakatūria he Adjudicator.

19.2 I mua i te whakatūnga o tētahi Kaiwhakahaere, me whakamōhio atu tētahi Rōpū ki a AotearoaDRC me ērā atu Rōpū o te ingoa me ngā taipitopito hoapā o tētahi Kaiārahi kua whakaritea e rātau mo te Adjudication.

19.3 Ina whakatūria he Adjudicator:

  • (a) Ko tētahi Rōpū e hiahia ana ki te whakatū i tētahi Tūnga, me huri rānei i tō rātou Tūnga me whakamōhio atu ki te Adjudicator, NZDRC me ērā atu Rōpū o te ingoa me ngā taipitopito hoapā o tō rātou Tūnga i marohitia;
  • (b) Me whiwhi te whakaaetanga o mua a te Kaiarohau i mua i te whakatūnga o taua Tūnga i marohitia; me
  • (c) Ka taea e te Adjudicator te pupuri i te whakaaetanga ki te whakaaro rātau (i runga i to rātau ngākau pai) ka taea e te wāhui o taua tangata te waihanga i tētahi papā mārama, tūturu rānei o te huamoni.

20.0 Te putanga, te whakatau rānei o te kerēme

Tirohanga Whānui

20.1 Ka taea te tango i tētahi kerēme ahakoa te wā i mua i te tukunga atu o te Whakamatenga. Ka taea te tango kotahi e te Kerēme (tiro Ture 20.5 ki te 20.7), mā te whakaaetanga rānei i waenganui i ngā Rōpū (tiro Ture 20.8 ki te 20.10). Mehemea ko te putanga nā te mea kua tae nga Rōpū ki tētahi kāinga, ka taea e rātau te tono atu ki te Kaiwhakahaere Adjudicator kia tāhopu i te kāinga hei Whakaritenga i runga i ngā whakaritenga kua whakaaetia. E kore te putanga taha kotahi a te kaituku e whai mana mēnā e whakaaro ana te Kaiwhakahaere he tika te hiahia o te Respondent ki te whiwhi i tētahi Whakahaeretanga.

Timing me te pānga o te putanga

20.2 Ka taea te tango i tētahi kerēme ahakoa te wā i mua i te tukunga atu o te Whakakoretanga mā te whai i ngā tukanga i whakaritea ki tēnei Ture.

20.3 Mēnā he putanga, kāore e hiahiatia e te Kaiwhakahaere te whakarite i tētahi Whakaritenga i runga i ngā take nui (engari tirohia te Ture 20.9 mō te kaha o te Kaiwhakahaere ki te tāhopu i ngā ture o tētahi kāinga i roto i tētahi Whakaritenga i runga i ngā whakaritenga kua whakaaetia). Tērā pea ka whakawāteatia e te Adjudicator he Whakakore i runga i ngā Utu (tiro Ture 24.10 ki te 24.14).

20.4 Ka taea te tīmata i tētahi Pānui Hōu o te Tautohe me te Taupānga mō te Taumira Tautohe) mēnā ka unuhia te kerēme ki te kore e whakatauria te Tautohe i raro i tētahi atu tukanga taumira tautohe.

Putanga kotahi na te Kaikau

20.5 Ka taea e te kerēme te tīmata kotahi i tētahi putanga kotahi mā te mahi i tētahi pānui o te putanga i runga i te Adjudicator, te Respondent me NZDRC (he Pānui o te Putanga). Heoi anō, e kore te kerēme e unuhia mēnā e whakaaro ana te Kaiwhakahaere he tika te āro atu o te Respondent ki te whiwhi i tētahi Determination.

20.6 Hei āwhina i te Adjudicator ki te whakaaro mēnā he painga tika, ka taea e te Respondent te ahanoa ki te putanga mā te pānui ki te Adjudicator me te Kerēme i roto i ngā rā mahi e toru o te rihīti o te Pānui o te Putanga (he Pānui Whakahē). Tērā pea ka whakaaro te Adjudicator (i runga i to rātau ngākau pai anake) ki tētahi Pānui o te Ahanoa kua tōmuri nei.

20.7 Ka whakamōhio wawe atu te Kaiwhakahaere ki ngā Rōpū me AotearoaDRC mēnā e whakaaro ana rātau he tika te hiahia o te Respondent ki te whiwhi i tētahi Whakahaeretanga.

Tangohia mā te whakaaetanga i waenganui i ngā Rōpū

20.8 Ka taea te tango i tētahi kerēme e nga Rōpū e hoatu ana i te pānui tuhituhi ki te Adjudicator me NZDRC kua tae rātau ki te whakaaetanga ki te tango i te kerēme. Me whakapūkete tuhituhi te whakaaetanga ki te tango i te kerēme, ā, me āpiti tētahi tārua o te whakaaetanga ki te pānui.

20.9 Mēnā ka unuhia te kerēme nā ngā Rōpū e whakatau ana i te Tautohe, ka taea e nga Rōpū te tono tahi kia whakapūketetia e te Kaiwhakahaere ngā ture o te kāinga i runga i te āhua o te Whakakorenga i runga i ngā whakaritenga kua whakaaetia.

20.10 Ko tētahi tono kia tāhopu i ngā whakaritenga whakatau me noho mai i ngā Rōpū katoa, ā, me hoatu i roto i ngā Rā Mahi e toru o te hoatu pānui ki te Adjudicator me NZDRC i raro i te Ture 20.8. Mēnā ka whiwhi te Adjudicator i tētahi tono i roto i te tāpare wā, ka whakapūketetia e te Adjudicator ngā ture o te whakatau me te tuku i tētahi Whakaritenga i runga i ngā whakaritenga kua whakaaetia. Kaore e hiahiatia ana te Adjudicator hai hoatu take mo taua Whakamatetanga.

21.0 Te Tūnga o te Kaiwhakahaere

Me tika, kia tōkeke, kia takitahi hoki te kaiwehe

21.1 Me tika, kia tōkeke, kia takitahi hoki te Adjudicator i nga Rōpū. Tirohia te Hōtaka 1 o ēnei Ture mō te tīpakonga me ngā paearu wāhui mō ngā Adjudicators.

21.2 Ko ngā tangata e tonoa ana kia mahi hei Kaiwhakahaere, me hoatu ki a AotearoaDRC te whakapuakitanga tuhituhi i whakaritea ki te whiti 1.3 o te Hōtaka 1 o ēnei Ture.

21.3 He mahi haere tonu tā te Kaiwhakahaere ki te whakaatu wawe ki ngā Rōpū me NZDRC i ngā āhuatanga e puta ake ana, tērā pea ka puta ake ki ngā rangirua tika mo to rātau tika, te tōkeke, te rangatiratanga rānei i te aroaro o ētahi o ngā Rōpū. Ka tīmata tēnei mahi i te wā o te wāhui o te Kaiwhakahaere, ā, ka haere tonu kia mutu rā anō te whakawāteatanga.

21.4 Ka taea te whakakore i te wāhui o te Kaiwhakahaere, ā, ka whakaritea he Adjudicator hōu e ai ki ngā whakaritenga o te Hōtaka 1 o ēnei Ture (hei tauira, mā tētahi Rōpū e tuku ana i tētahi Pānui Wero).

Ngā mana o te Kaiwhakahaere

Hātepe

21.5 Ka taea e te Kaiwhakahaere te whakahaere i te Whakaritenga ahakoa he aha te whakaaro e tika ana, me te whakaaro ki te take o ngā Ture (tiro Ture 2.1) me te here ki ngā tikanga o te tika tūturu.

Hiko hei tohutohu, whakahaere me ngā tono

21.6 Ka taea e te Kaiwhakahaere te mahi tohutohu, ngā whakahaere, ngā tono rānei e whakaaro ana rātau e tika ana. He hiko ahuwhānui tēnei, ā, kāore ngā mana tauwhāiti i raro i te Ture 21.12 e whakawhāiti i tēnei hiko ahuwhānui. Ka taea ngā tohutohu, ngā whakahaere, ngā tono rānei i te tono a tētahi Rōpū, i runga rānei i te mahi a te Kaiwhakahaere.

21.7 Ina mahi tohutohu, whakahaere, tono rānei, me mahi rānei i ētahi atu mahi i raro i ēnei Ture, me whiwhi te Adjudicator:

  • (a) tirohia te take o ngā Ture (tiro Ture 2.1);
  • (b) e hāngai ana ki nga tikanga o te tika maori;
  • (c) mahi takitahi, tōkeke, ā, i runga i te āhua tika; me
  • (d) karo i te utu koretake.
  •  
Tērā pea ka tāngia e te kaiwhakahaere ngā mōhiotanga me te whakatau i te Tautohe i runga anō i ngā mōhiohio e wātea ana.

21.8 Me ū ngā Rōpū me te kore takaware ki ēnei Ture me tētahi ahunga, te whakahaere, te tono rānei a te Adjudicator i mahia, i tukuna rānei e ai ki ēnei Ture.

21.9 Kāore te mana o te Kaiwhakahaere ki te whakatau i tētahi Tautohe e pāngia e tētahi rahunga o tētahi Rōpū kia ū ki ēnei Ture, urupare ki ētahi tono, kia ū rānei ki ētahi tohutohu, whakahaere rānei.

21.10 Ka taea e te Adjudicator te tā i ētahi āhuatanga tika e whakaaro ana rātau e tika ana mai i tētahi rahunga pērā, ā, ka hoatu i tētahi taumahatanga e whakaaro ana rātou e tika ana ki ngā mōhiohio i tonoa, i tonoa rānei kia hoatu, engari i tukuna ā muri ake i te tono, i tohutohu rānei.

21.11 Ka taea e te Adjudicator te whakawātea i runga anō i ngā mōhiohio e wātea ana ki a rātou mēnā ka rite te Rōpū ki ēnei Ture, ka urupare rānei ki tētahi tono, ka rite rānei ki tētahi ahunga, ki te whakahaere rānei i te Adjudicator.

Ngā mana tauwhāiti

21.12 Tērā pea ka taea e te Kaiwhakahaere:

  • (a) e hiahiatia ana e ngā Rōpū kia ū ki tētahi tono tika mō ngā Tukunga, tuhinga, ngā rauemi mārama, ētahi atu mōhiohio rānei, me te tautuhi i ngā rā kati mō te whakanaotanga o aua mea, i te wā e whakaae ana te Adjudicator i ērā atu Rōpū kia kōrero mō rātou;
  • (b) tonoa he Rōpū kia homai he tārua o ētahi tuhinga e hiahiatia ana e te Adjudicator;
  • (c) whakaritea he hui a ngā Rōpū mēnā e whakaaro ana te Kaiwhakahaere e hiahiatia ana (hei tauira, hei whakamārama i ngā āhuatanga o ngā take i roto i te tautohetohe, i ngā Tukunga rānei a ngā Rōpū, ki te kōrerorero rānei i ngā take wā me ngā take ā-mahi);
  • (d) whakaroa wā e ai ki ngā Ture 16.9, 16.23, 17.23 rānei;
  • (e) whakahaere i ngā toro, ngā tirohanga rānei e ai ki ngā Ture 21.13 ki te 21.16;
  • (f) whakatūria he tohunga e ai ki ngā Ture 21.17 me te 21.18;
  • (g) tohutohu i tētahi Rōpū hei whakarato i tētahi whakawhitinga o tētahi tuhinga, whakaaturanga rānei mēnā kāore taua tuhinga, whakaaturanga rānei i roto i te reo o te Adjudication, te whakatau rānei i te reo kia whakamahia i roto i te Adjudication (tiro Ture 28.14);
  • (h) whakatepea te maha o ngā Māngai i tētahi hui, haere, tirotiro rānei, kia whakaaetia ai te whanonga māia o te Adjudication;
  • (i) tonoa he Rōpū kia mahi i tētahi mea i te wā o te Adjudication e whakaaro ana te Adjudicator e tika ana kia taea ai te whakaoti me te manawa tika o te Tautohe; me
  • (j) whāngai i tētahi mehua e pā ana ki te haumarutanga mōhiohio, parenga raraunga rānei kua uiui tuatahi ki ngā Rōpū me AotearoaDRC (tiro Ture 26.1).
  •  
Ngā toro me ngā tirohanga

21.13 Hei āwhina ki te mahi i te Whakakoretanga, ka taea e te Adjudicator te toro, te tirotiro rānei i te whenua, ngā kāinga, ngā taonga, ngā taonga, ngā tuhinga, ngā hangarau, ngā tauira, ētahi atu tūemi rānei e hāngai ana ki te Tautohe.

21.14 Ngā toro, ngā tirohanga rānei me mahia e te Adjudicator i te aroaro o ngā Rōpū katoa engari rawa ka whakaae kē.

21.15 Me hoatu ki ngā Rōpū he pānui tika kia taea ai e rātou te noho i ngā toro, i te tirohanga rānei. Heoi anō, ki te kore te Rōpū e whai take pai kia kaua e haere ki tētahi toro, ki te tirotiro rānei, kāore tō rātou rahunga ki te haere ki te kaha o te Adjudicator ki te toro, ki te tirotiro rānei, ki te whakatau rānei i tētahi take i runga anō i ā rātou kitenga i te haerenga, i te tirohanga rānei.

21.16 Me whiwhi te whakaaetanga a te rangatira, te occupier rānei o tētahi whenua, ngā kāinga rānei i mua i te tāurunga. Mehemea he Rōpū te rangatira, te occupier rānei, me kaua te whakaaetanga a te Rōpū e mau.

tohunga i whakaritea e te kaiwhakahaere

21.17 Hei āwhina ki te mahi i te Determination, ka whakatūria pea e te Adjudicator he tohunga hei pūrongo ki a rātau mo nga take tauwhāiti. I te whakatau mehemea ka whakatūria he tohunga, me uiui te Kaiwhakahaere ki nga Rōpū. Kāore tēnei Ture e pā ana ki te whakaae ngā Rōpū ki te tuhituhi.

21.18 Mēnā ka whakatūria e te Kaiwhakahaere he tohunga:

  • (a) Me whakamārama e te Kaiwhakahaere nga tikanga tohutoro a te tohunga, me te whakamōhio atu i ēnei ki nga Rōpū;
  • (b) Me hoatu e ngā Rōpū te tohunga i ngā mōhiohio hāngai, te whakaputa rānei, te tuku āheitanga rānei ki tētahi whenua hāngai, ngā kāinga, ngā āhuatanga, ngā taonga, ngā tuhinga, ngā hangarau, ngā tauira, ētahi atu tūemi rānei, me te whakaae i te tohunga ki te mahi i ngā hipanga tika (tae atu ki te tango i ngā tauira, whakaahua rānei, te pauna, te mātaki i tētahi tukanga, te whakamātautau rānei); me
  • (c) me hoatu tētahi kape o tētahi pūrongo i whakaputaina e te tohunga ki ngā Rōpū, ā, me tono te Adjudicator i ngā Rōpū kia tuku kōrero tuhituhi i runga i te pūrongo.

Whakatōpūtanga 22.0

22.1 Ka taea e tētahi Kaiwhakahaere E rua neke atu rānei ngā whakaritenga e herea ana ki te ture whakahaere ōrite te whakatau i aua whakaritenga i te wā kotahi mehemea e whakaae tuhituhi ana ngā Rōpū katoa ki aua Adjudications.

23.0 Kai te ārai a Adjudicator

23.1 Kāore te Adjudicator i te āhei ki tētahi mea i mahia, kāore rānei i mahia i te mahi i ta rātau mahi hei Adjudicator engari rawa mēnā ka pakaru tinihanga te Adjudicator i tētahi herenga, mahi rānei, mahi tinihanga rānei. Tirohia hoki te Ture 27.

24.0 Ngā Utu

Tirohanga Whānui

24.1 E rua ngā momo utu: ko te Utu a te Kaiwhakahaere me ngā utu me ngā utu a nga Rōpū. Me utu e te Respondent te Utu a te Kaiwhakahaere, ā, me utu e nga Rōpū ā rātou ake utu me ngā utu (tiro Ture 24.5). Heoi anō, ka taea e te Adjudicator te mahi i tētahi manawa rerekē mo ngā Utu i ētahi āhuatanga (tiro Ture 24.7 me te 24.8).

Nuinga o te Utu a Adjudicator

24.2 E mana ana te Kaiwhakahaere Adjudicator kia utua he utu mo te mahi i ta rātau mahi i roto i te Adjudication (te Utu a te Kaiwhakahaere). Kei roto i te Utu a te Kaiwhakahaere te utu mo te wā e whakauru ana te Adjudicator ki tā rātou mahi, tae atu ki ngā utu, ngā utu, ngā utu rānei e pā ana ki:

  • (a) te haere, te nohonga, te kai, te teka, te kaihoko, me ngā utu maero waka whaiaro;
  • (b) ngā whakawhitinga, ngā ratonga muna me ngā ratonga whakahaere, ngā ratonga whakaahuatanga, ngā kaiwhakamaori, me ngā utu me ngā utu a tētahi tohunga i whakaritea e te Adjudicator i raro i te Ture 21.17;
  • (c) rongo i te utu rūma me ngā utu kai; me
  • (d) ētahi atu utu tika e pā ana ki te whanonga o te Adjudication.

24.3 Mō ngā kerēme Iti-Value (e tautuhia ana ki te Paetukutuku NZDRC), ko te Utu a te Kaiwhakahaere te nui e mau ana e ai ki ngā whakaritenga me ngā here i whakaritea ki te Paetukutuku NZDRC i te wā o te Taupānga mō te Taumira Tautohe.

24.4 Mō ērā atu kerēme katoa, ko te Utu a te Kaiwhakahaere he nui rawa te nui o te whakaaro ki te mahi i mahia me ngā utu, ngā utu, ngā utu rānei e pā ana ki te Adjudicator.

Ko wai e utu ana i ngā Utu

24.5 Me utu e te Respondent te Utu a te Kaiwhakahaere. Me utu e nga Rōpū a rātau ake utu me ngā utu o te Adjudication (hei tauira, he utu ā-ture, he utu rānei a nga tohunga).

Heoi anō, 24.6 Ahakoa ko wai i momoho i roto i te Adjudication ka rerekē pea te manawa o te Adjudicator mō te utunga o ngā Utu e ai ki ngā Ture 24.7, 24.8 rānei.

Ka taea e te kaiwhakahaere te whakarerekē i te whakakorenga i runga i ngā Utu

24.7 Tērā pea ka rerekē te whakawāteatanga a te Kaiwhakahaere mo te utunga o te Utu a te Kaiwhakahaere mehemea e whakaaro ana te Kaiwhakahaere ki tēnā:

  • (a) He mea whakarihariha te kerēme, he mea whakarihariha, kahore he painga nui;
  • (b) I mahi te Rōpū i runga i te āhua whakahawea, hē rānei i te wā o te Adjudication;
  • (c) ko te nuinga o te kerēme ki te tūkino i te tukanga; rānei
  • (d) kua pā noa mai ngā utu mēnā ka whakapekatia he kerēme nā te take o te mana whakahaere, nā te putanga rānei o te kerēme.

24.8 Tērā pea ka rerekē te whakawāteatanga a te Kaiwhakahaere mō ngā utu me ngā utu a ngā Rōpū mēnā e whakaaro ana te Kaiwhakahaere nā tētahi Rōpū i pā noa ai aua utu me ngā utu e:

  • (a) whakapono kino ki te wāhi o taua Rōpū; rānei
  • (b) ngā whakaaro, ngā whakahēnga rānei a taua Rōpū he tinihanga, he tinihanga, ā, kāore rānei he painga nui; rānei
  • (c) mēnā ka whakapekatia he kerēme nā tētahi take o te mana whakahaere, nā te putanga rānei o te kerēme.

24.9 Mēnā ka whakahōutia te Adjudicator i te wā o te whakawāteatanga, ka whakataua e AotearoaDRC te tiritiri o te Utu a te Kaiwhakahaere e tika ana kia utua ki ia Kaiwhakahaere i roto i ngā āhuatanga.

Ngā utu mo te putanga

24.10 Mēnā ka unuhia te kerēme i raro i te Ture 20, ka taea e te Kaiwhakahaere te whakarite i ngā Utu mō ā rātou ake mahi, i te tono rānei a te Rōpū.

24.11 Me whakarato tētahi tono mo te Whakakoretanga o ngā Utu ki te Adjudicator me ērā atu Rōpū, ā, me mahi i roto i ngā Rā Mahi e toru o te pānui putanga (kia kotahi anō te Pānui o te Putanga mēnā he taha kotahi te putanga, te pānui rānei ki te Adjudicator me NZDRC i raro i te Ture 20.8 mēnā kei te whakaaetia te putanga i waenganui i ngā Rōpū, e pā ana).

24.12 Ka taea e te Whakakoretanga o ngā Utu mo te putanga te whakaū me utu e ngā Rōpū ngā Utu (tētahi wāhanga rānei o ngā Utu) tae atu ki te rā o te putanga:

  • (a) e ai ki te Ture 24.5; rānei
  • (b) e ai ki tētahi Whakakoretanga rerekē i raro i te Ture 24.7, 24.8 rānei.

Heoi anō, kāore e taea e te 24.13 te rerekē te whakaaetanga mo ngā utu i waenganui i ngā Rōpū:

  • (a) i whakaaetia i muri i te tīmatanga o te Whakawāteatanga; me
  • (b) i whakamōhiotia ki te Adjudicator i mua i te whakatinanatanga o ngā Utu (hei tauira, mā te whakapiri i tētahi tārua o te whakaaetanga ki ngā Tukunga a te Rōpū mō ngā Utu, mā te whakaaetanga rānei e whakaurua ana ki tētahi Whakaaetanga Whakatau i whakamōhiotia i raro i te Ture 20.9).

24.14 Me whakarite e te Kaiwhakahaere te whakakorenga o ngā Utu i muri tata tonu i te hoatutanga o nga Rōpū ki te mahi tukunga mō ngā Utu.

Āheinga ki te utu

24.15 Kāore e herea ana tētahi whakaaetanga e pā ana ki te pēhea e whakaritea ai ngā Utu (tae atu ki tētahi whakaaetanga kia whakaritea e te Rōpū tētahi atu Rōpū e pā ana ki aua Utu) kāore i te herea ki ngā Rōpū mēnā i whakaritea taua whakaaetanga i mua i te putanga o te Tautohe.

25.0 Confidentiality

He muna te whakawāteatanga

25.1 Me whakahaere tūmataiti te Adjudicator.

25.2 Me pupuri muna ngā tangata e pā ana ki te whakawāteatanga (tae atu ki ngā Rōpū, ō rātou Māngai, te Adjudicator, me NZDRC) kia muna te Mōhiohio Confidential, ā, me kaua e whakaputa, te whakawhiti kōrero, te tuku rānei i taua mōhiohio ki tētahi hunga-kore.

25.3 Ko te tikanga o te Mōhiohio Confidential ko te tikanga o ngā rauemi me ngā mōhiohio kāore i te tūmatanui e tiria ana, e hipa ana rānei, i te wā rānei, ko te Whakawāteatanga, te Whakakore rānei, ā, kei roto rānei, engari kāore i te whāiti ki:

  • (a) Ngā Tukunga katoa, ngā mōhiohio, ngā tuhinga, ngā whakaaturanga rānei i tukuna ki te Kaiwhakahaere e tētahi Rōpū, he tohunga rānei i whakaritea e te Kaiwhakahaere;
  • (b) tētahi aronga, whakahaere, tono, Whakakoretanga rānei o te Kaiwhakahaere;
  • (c) ngā tuhinga e whakamahia ana, i hangā rānei e tētahi Rōpū, Tūnga, kaitohutohu rānei i roto i te whakaritenga, i te tukanga rānei o te Adjudication; me
  • (d) ko ngā tuhinga i tukuna, i hangā rānei e NZDRC mo te take o te Adjudication.

25.4 Mēnā e rapu ana te Rōpū ki te whakauru, e hiahiatia ana rānei kia whakauru ki te whakawāteatanga, ki tētahi hunga-kore, tae atu ki tētahi Kaiārahi, te kaiwhakaatu tohunga rānei, te kaiwhakamāori, te kaiwhakamaori, te kaiwhakamaori, tētahi atu tangata rānei, me whakaū e te Rōpū te whakaaetanga tōmua a te hunga kāore i te rōpū ki te pupuri i te tūmataitinga o te Mōhiohio Confidential. Me whakapūkete tēnei whakaaetanga ki te puka i whakaratoa i roto i te Hōtaka 3 ki ēnei Ture, ā, me hoatu tētahi tārua o te Whakaaetanga Confidentiality i hainatia e ia hunga-kore ki te Kaiwhakahaere e taua Rōpū hei here o te whai wāhitanga a taua hunga-kore i roto i te Whakaritenga.

Ngā whakawāteatanga kua whakaaetia

Kōrero ki te whai i tētahi tika ā-ture, kia ū rānei ki tētahi ture

25.5 Ka taea anake te whakaatu i ngā Mōhiohio Confidential ki te whānuitanga e hiahiatia ana ki:

  • (a) whakaū, whakamatautau rānei i te Whakamatenga; rānei
  • (b) e hāngai ana ki tētahi ture, ki tētahi atu tukanga whakahau rānei (hei tauira i te whakahau a te kōti).

25.6 Me whakamōhio atu tētahi tangata ki ngā Rōpū me NZDRC o tētahi whakawāteatanga tika i raro i te Ture 25.5 i te wā tonu e tika ana i mua i to rātau hiahia ki te whakawātea. Me whakauru e te whakamōhiotanga ngā taipitopito katoa o te whakawāteatanga tika me te whakamāramatanga o te take.

Ētahi atu whakawāteatanga

Ka taea e NZDRC te kohikohi mōhiohio e pā ana ki te Adjudication mō ngā take tauanga, rangahau rānei, ā, ka whakaputa pea i taua mōhiohio. Me kaua a NZDRC e whakaputa i te Mōhiohio Confidential, i ētahi mōhiohio rānei i roto i tētahi āhua e tika ana kia kitea tētahi Rōpū, te tangata, te Kaiwhakahaere rānei.

Parenga Raraunga 26.0

26.1 Ka tukuna pea e te Adjudicator, NZDRC rānei ngā tohutohu e pā ana ki te haumarutanga mōhiohio, te parenga raraunga rānei (hei tauira, mā te whakatinana i tētahi kawa haumarutanga ā-ipurangi, e hiahia ana ki te whakamahi i tētahi pūnaha mōhiohio hiko, te whāngai rānei i ngā mehua hei pare i ngā mōhiohio whaiaro). E herea ana nga tohutohu ki nga Rōpū, ā, ki te take o tētahi ahunga i tukuna e NZDRC, i runga i te Kaiwhakahaere. Heoi anō, kāore ngā tohutohu i te here ki te āhua e papā ana rātou ki tētahi ture hāngai, ki ētahi atu whakarato whakahau rānei. Tirohia hoki te Ture 21.12(j) (e āhei ai tētahi Adjudicator ki te whakamahi i tētahi haumarutanga mōhiohio, te mehua parenga raraunga rānei e pā ana ki tētahi Adjudication).

27.0 Aukatitanga o te taunaha me te ātetetanga

27.1 Ko te take o tēnei Ture ko te hoatu i te Adjudicator me NZDRC (tae atu ki ōna māngai me ōna kaimahi) ngā āraitanga whānui rawa atu i te taunaha ka whakaaetia e te ture. Kei roto i ngā tohutoro ki a NZDRC i ēnei whiti he tohutoro ki ngā māngai me ngā kaimahi o AotearoaDRC (tae atu ki te Rēhita).

27.2 Kāore e āhei ana te Kaiwhakahaere me te NZDRC ki tētahi mahi i mahia, kāore rānei i mahia e pā ana ki te Adjudication, ki ēnei Ture rānei. Ka tukua e nga Rōpū te Adjudicator me NZDRC mai i ngā taunaha katoa o tētahi momo (tae atu ki te whakawāwā, te hē, te takahi i te kānataraki, te takahi rānei i te mahi o tētahi momo, tae atu ki te fiduciary, te kino rānei). Kāore tēnei putanga e pā ana ki ngā here e pā ana ki ngā mōhiohio muna i roto i ngā Ture 25.1 ki te 25.4 i runga ake rānei, ki te āhua rānei kua mahi tinihanga te Adjudicator, te NZDRC rānei, kua takahi rānei i tētahi herenga, mahi rānei.

27.3 Mēnā ka kawea mai he take ki te Adjudicator, ki AotearoaDRC rānei ahakoa te Ture 27.2, ko ngā Rōpū (i runga i te nuinga, i te nuinga o te wā) e whakararuraru ana i te Adjudicator me NZDRC e pā ana ki taua take.

27.4 Ngā Kupu o te Adjudicator, NZDRC rānei (hei tauira, ngā tauākī tuhituhi, ngā tākupu waha rānei) i hangaia, i tukuna rānei i te wā o te Adjudication kāore e taea te whakamahi i roto i tētahi mahi mō te tūtaratara, te libel, te kōrero, te amuamu ōrite rānei.

27.5 I muri i te mutunga o te Adjudication (tiro Ture 16.27 ki te 16.29), kāore he here o te Adjudicator me NZDRC ki te whakatakoto kōrero mō te Adjudication, ā, kāore e taea e te Rōpū te pātai atu ki te Adjudicator, NZDRC rānei kia hoatu he whakaaturanga i roto i ngā takahanga ā-ture e pā ana ki te Adjudication.

WĀHANGA 5: NGĀ WHAKARATO HĒ

28.0 Ngā Whakarato Ahuwhānui

Taupānga o ēnei Ture

28.1 Mā te whakaaetanga a te Minita, ka whakatikaina pea ēnei Ture i tētahi wā e NZDRC.

Ka whakahaeretia tētahi Pāpāho, te Whakawāteatanga rānei e ai ki ngā Ture e pā ana ki te wā o te Pānui o te Tautohe.

Whakawhitiwhiti me ngā whakamōhiotanga

Me tuhituhi ngā whakawhitinga

28.3 Ko ngā whakawhitinga katoa (tae atu ki ngā whakamōhiotanga, ngā taupānga, ngā tono, ngā Tukunga rānei e hiahiatia ana kia hoatu, kia mahi rānei i raro i ēnei Ture). Ko te aratuka manako he whakawhiti kōrero hiko, pēnei i te īmēra (tiro Ture 28.6).

Ngā whakawhitinga ki NZDRC, ki te Pāpāho rānei, ki te Pūtohu rānei

28.4 Me kōrero ngā whakawhitinga katoa ki AotearoaDRC ki te Rēhita i registrar@nzdrc.co.nz.

28.5 Ngā whakawhitinga katoa ki te Pāpāho, ki te Adjudicator rānei (he tangata rānei i whakatauria hei Pāpāho, he Kaiwhakahaere rānei):

  • (a) i mua i te whakatūranga me tuku ki te Rēhita; me
  • (b) i muri i te whakatūnga, me tuku hāngai tonu ki te Pāpāho, ki te Adjudicator rānei, engari me tārua ki te Rēhita me ērā atu Rōpū ki te Pāpāho, ki te Whakawāteatanga rānei.
Whakawhitiwhitinga hiko (mēra, aha atu)

Ko te whakawhitiwhitinga hiko 28.6 te tikanga whakawhitiwhitinga e manakohia ana. Ko te tikanga o te whakawhiti kōrero hiko ko te īmēra, ētahi atu tikanga hiko rānei o te whakawhiti kōrero e tuku ana i tētahi pūkete o tōna tarenga, te rihīti, te tukunga rānei. Kei roto ko te whakamahinga o tētahi pūnaha kōnae hiko kua tohua e whakahaeretia ana e NZDRC.

28.7 Ka taea te hoatu, te mahi rānei i tētahi whakawhitiwhitinga hiko. Ka pā tēnei Ture mēnā ka whakaaetia e tētahi Kirimana e hāngai ana ki te Tautohe te whakawhitiwhitinga hiko.

28.8 Ka taea e te Rōpū te kōwhiri i tētahi wāhitau īmēra, i ētahi atu tikanga tika rānei o te whakawhitiwhitinga hiko hei tikanga whakawhitiwhitinga e manakohia ana. Me whakamōhiotia te whakaingoatanga ki NZDRC, te Pāpāho, te Kaiwhakahaere rānei, me ērā atu Rōpū (hei tauira, mā te whakaputa ki te Paetukutuku NZDRC, tae atu rānei ki te Taupānga mō te Taumira Tautohe).

28.9 Mēnā ka whakamōhiotia tētahi wāhitau īmēra kua whakatauria, ētahi atu tikanga whakawhitiwhiti hiko rānei, me hoatu, me mahi rānei ngā whakawhitinga i runga i taua āhua, ā, ka whakaarotia ngā whakawhitinga i tukuna, i mahi rānei i runga i taua āhua e te Rōpū, e ai ki tētahi ahunga hē e te Adjudicator, Mediator rānei.

28.10 I te ngarotanga o tētahi whakatika ki te hē, e whakaarotia ana kia hoatu, kia mahi rānei tētahi whakawhitiwhitinga hiko i te rā e tare ana, ā, e whakaarotia ana kia whiwhia i te rā kotahi.

Ētahi atu momo whakawhitiwhitinga

28.11 E ai ki te Ture 28.12, ka taea hoki te hoatu, te mahi rānei i tētahi whakawhitiwhitinga i ngā huarahi e whai ake nei:

  • (a) mā te tuku ā-tinana ki te wāhitau;
  • (b) mā te tuku ki te wāhi pakihi, whare pūnoa, wāhitau mēra pūnoa rānei o te wāhitau; rānei
  • (c) mēnā, i muri i ngā mahi tika ki te tuku tukunga atu i tētahi atu āhuatanga, ka tukuna ki te wāhi pakihi whakamutunga o te wāhitau, te nohonga pūnoa, te wāhitau mēra rānei, mā ngā tikanga katoa e tuku ana i tētahi pūkete o te ngana ki te tuku.

28.12 He whakawhiti kōrero i tukuna, i mahi rānei i runga i tētahi Hokohoko Grocery Kua Whakaritea, me hoatu rānei tētahi kamupene, me tuku rānei e te īmēra ki tētahi wāhitau īmēra, ki ētahi atu tikanga whakawhitiwhiti hiko rānei i whakamōhiotia i raro i te Ture 28.8, mā te tukunga ōkiko rānei ki te tari rēhita, wāhitau rānei a Te Hokohoko o Grocery, wāhitau rānei mō te ratonga pērā ki te Rēhita Kamupene, Ki te kore e whakaae ngā Rōpū ki te tuhituhi i muri i te tīmatanga o te Pāpāho hāngai, te Adjudication rānei.     

28.13 I te korenga o te whakatika ki te hē, e whakaarotia ana he whakawhitiwhitinga i tukuna, i mahi rānei i raro i te Ture 28.11 kia hoatu, kia mahi rānei i te rā ka tukua, ā, e whakaarotia ana kia whiwhia i te rā kotahi.

Wā me te Reo o te Pāpāho me te Whakawāteatanga

28.14 Ki te kore e whakaaetia i waenganui i nga Rōpū:

  • (a) Me tatau ngā wā katoa i raro i ēnei Ture e ai ki te Wā Paerewa o Aotearoa (UTC + 12), te Wā Tiaki Awatea o Aotearoa rānei (UTC + 13) e pā ana; me
  • (b) ko te reo o te Pāpāho, te Adjudication rānei ko te Ingarihi (tētahi atu reo rānei i whakatauria e te Pāpāho, e te Adjudicator rānei i raro i te Ture 21.12).

Ngā rā mahi

28.15 Ko te Rā Mahi ko te tikanga o tētahi rā o te wiki atu i te:

  • (a) i te Hātarei, i te Rātapu, i te Rā o Waitangi, i te Paraire Pai, i te Mane o te Aranga, i te Rā o Anzac, i Matariki, i te rā whānau o te Rangatira, me te Rā Mahi;
  • (b) i tētahi rā i te wā e tīmata ana i te 24 o Hakihe i te tau, ā, ka mutu i te 5 o Hānuere i te tau e whai ake nei;
  • (c) mēnā ka taka te Rā Tatari, te Rā Anzac, Matariki rānei i te Hātarei, i te Rātapu rānei, i te Mane e whai ake nei;
  • (d) ngā hararei taiwhenua i Aotearoa (pēnei i te Rā Huritau Ākarana) e kitea ana hei hararei tūmatanui i te kawanatanga e mahia ai he mahi (hei tauira, ā, kāore he rāhuitanga, hei whakamārama, te whakakōnae me te ratonga o tētahi Pānui Tautohe, Kerēme, Urupare, Whakautu, Rejoinder rānei, ratonga rānei o tētahi pānui i raro i te Ture 7.15); me
  • (e) mēnā ka whakamōhiotia e tētahi Rōpū ērā atu Rōpū, te Pāpāho, te Kaiwhakahaere rānei me aotearoaDRC e noho ana rātau i tētahi whenua atu i Aotearoa, ahakoa te rā he hararei tūmatanui i te whenua, i te kawanatanga rānei e noho ana taua Rōpū.

28.16 Ka mutu tētahi Rā Mahi i te 11:59 pm Wā Paerewa o Aotearoa, i te Wā awatea rānei o Aotearoa e pā ana (UTC + 12, UTC + 13) rānei i taua rā.

Tatautanga o te wā

28.17 Ina tatau i tētahi wā e pā ana ki ēnei Ture, kāore te rā o te mahi, te takahanga rānei i roto i te wā o te wā. Ka tīmata te wā i te Rā Mahi tuatahi i muri i te rā o te mahi, takahanga rānei.

28.18 Hei tauira, me hoatu tētahi Taupānga mō te Taumira Tautohe ki AotearoaDRC i roto i ngā Rā Mahi e rima o te Pānui Tautohe e whakaratoa ana (tiro Ture 7.7). Ka taea te mahi i tētahi Pānui Tautohe mā te īmēra (tiro Ture 28.6). Mēnā ka īmēratia tētahi Pānui Tautohe i te Paraire, kāore te wā e rima rā mahi e tīmata tae noa ki te Mane e whai ake nei. I te tīmatanga kaore he hararei tūmatanui i taua wiki, ā, i ia rā he Rā Mahi, ko te rima o te Rā Mahi te Paraire. Ko te tikanga o tēnei me hoatu te Taupānga mō te Taumira Tautohe ki a NZDRC ā muri ake i te 11:59 pm i taua Paraire.

28.19 Ngā wā wā i raro i ēnei Ture ka tātaitia ki ngā Rā Mahi. Mēnā ka whakaaetia, kua whakapūtātia rānei tētahi wā kāore i te tātaitia i ngā Rā Mahi, ā, ehara te rā whakamutunga o tēnei wā i te Rā Mahi, ka whakaroa atu te wā ki te Rā Mahi tuatahi e whai ake nei.

Kāore he rokiroki tuhinga

Ka ngaro ngā tuhinga e 28.20 i tukuna ki te Pāpāho, ki te Adjudicator rānei, ki aotearoa rānei i muri i te mōnehutanga o ngā marama maramataka e toru mai i te mutunga o te Pāpāho, o te Adjudication rānei. Mēnā e hiahia ana tētahi Rōpū kia hoki mai tētahi tuhinga taketake ki a rātou, me pātai atu rātou ki te Pāpāho, ki te Kaiwhakahaere rānei, ki Aotearoa rānei kia whakahokia i mua i te mutunga o ngā marama e toru me te utu i ngā utu tika o te whakahoki mai.

Te Mana o AotearoaDRC

28.21 Ko ngā whakataunga katoa o AotearoaDRC i raro i ēnei Ture (hei tauira, he whakataunga kia whakatū i tētahi Pāpāho, i te Kaiwhakahaere rānei, i te whakakore rānei i te wāhui o te Pāpāho, o te Kaiwhakahaere rānei) e whakahaere ana i runga i te āhua tūturu. He whakamutunga, he here rātau ki ngā Rōpū me te Pāpāho, ki te Kaiwhakahaere rānei, ā, kāore e herea ana ki te tono ki AotearoaDRC. Kāore e hiahiatia ana a NZDRC hei whakamārama i nga take mo tana whakataunga.

Ngā mana ahuwhānui me ngā haumarutanga

28.22 Ko ia kaiwhakaatu e hoatu ana i ngā whakaaturanga i raro i te Aronui me ia tohutohu, tohunga rānei, tētahi atu tangata rānei e āwhina ana i ngā Rōpū i roto i tētahi Pāpāho, i te whakawāteatanga rānei, he ōrite ngā mana me ngā haumarutanga hei kaiwhakaatu me te tohutohu i mua i te kōti.

Ngā paerewa ngaio me ngā amuamu

28.23 Ko ngā Pāpāho me ngā Kaiwhakahaere katoa me noho hei mema o nāianei, he mea whakamana rānei e tētahi tinana ngaio e hāngai ana ki ngā mahi o te pāpāhotanga me te whakawāteatanga i Aotearoa, ā, me noho ki a rātou ture mematanga. Hei tauira, ko ngā tinana ngaio e hāngai ana, ko te Whare Wānanga o aotearoa Inc., Te Whare Wānanga Taumira, te Rōpū Ture o Aotearoa, te Pānga Pae o Aotearoa, te Pokapū ADR, me te Whare Wānanga ADR o Aotearoa.

28.24 Me tuku e ngā Pāpāho me ngā Adjudicators ngā whakaaturanga ki AotearoaDRC kua oti i a rātou te 30 hāora o te whanaketanga ngaio haere tonu i te tau maramataka o mua, ā, me noho he wheako taumira tautohe.

28.25 Me noho ngā Pāpāho me ngā Adjudicators katoa ki te Waehere o te Whanonga Ngaio me te Whanonga Ethical e āpiti ana ki ēnei Ture hei Hōtaka 4.

28.26 Ko ngā Rōpū e hiahia ana ki te amuamu mō te mahinga o te Aronui me whakaoti te Puka Complaints i te Paetukutuku o NZDRC. Ka whiua ngā amuamu i whiwhia e te Āpiha Complaints o Aotearoa e ai ki te hātepe i whakaritea ki te Kaupapahere Complaints a NZDRC i whakaputaina i te Paetukutuku o NZDRC.

28.27 Kāore pea e whakamahia te tukanga amuamu hei whakapātari i te hua o tētahi Tautohe, e whakaatu hē ana i ngā mōhiohio muna, whai painga rānei, ka whakauru rānei ki ngā mea i tūpono ki tētahi Pāpāho engari rawa mēnā ka whakarerea e ngā Rōpū katoa te matatapu.

Pūrongo

Pūrongo Ā-Tau

Me hoatu e te 28.28 NZDRC tētahi pūrongo ā-tau ki te Minita i roto i te toru marama i muri i te mutunga o te tau ā-pūtea e pā ana ki te Aronui (Pūrongo Ā-Tau).

28.29 Me whai mōhiohio te Pūrongo Ā-Tau mō te Aronui i tāutua e te Minita mā te pānui ki AotearoaDRC e pā ana ki taua tau ā-pūtea.

Me whakaputa e 28.30 NZDRC te Pūrongo Ā-Tau i te Paetukutuku o AotearoaDRC.

Arotakenga Takitahi

Me mātua whakarite e 28.31 NZDRC kia kotahi neke atu rānei te arotakenga takitahi o te Aronui i ia toru tau i muri i te rā o te whakaaetanga a te Aronui. Me tuku te rīpoata a te kaiarotake takitahi ki te Minita i roto i te toru marama o te whakaotinga o te arotakenga.

Whakatairanga o te Aronui

Ka mahi te 28.32 o AotearoaDRC ki te Komihana, te Komihana Grocery me ētahi atu rōpū āwhina ki:

  • (a) whakatokona te mōhiotanga mō, me te āheitanga ki, te Aronui; me
  • (b) me mātua whakarite ka taea te aronui ki aua tangata e whai wāhi ana ki te whakamahi i te Aronui mō te taumira o ngā Tautohe.

Ka taea e NZDRC 28.33 te whakatoko i te Aronui mā ngā tikanga katoa e whakaaro ana he tika, tae atu ki te tauira, i te Paetukutuku NZDRC, te pānuitanga tārua mārō, ngohengohe hoki, pāpāho pāpori, ngā webinars, ngā huihuinga, me te haere mai ki ngā hui me ngā takahanga hokohoko.

Ka taea e NZDRC 28.34 te kohikohi mōhiohio e pā ana ki te Aronui mō ngā take tauanga, rangahau rānei, ā, ka whakaputa pea i taua mōhiohio ki tētahi puka tatauranga, whakarāpopoto rānei. Me kaua a NZDRC e whakaputa i ngā Mōhiohio Confidential, i ētahi mōhiohio rānei i roto i tētahi āhua e tika ana kia kitea tētahi Rōpū, tangata, Pāpāho, Kaiwhakahaere rānei.

Tukanga amuamu me te whakatokonga o te Aronui

E 28.35 ngā Hokohoko Grocery kua whakaritea kia tipu, kia mahi, kia whakawhānui hoki i tētahi tukanga amuamu tika i whakatauiratia i runga i ngā tikanga o te tōtika, te āheitanga, te urupare, me te tōtika. Ko te tikanga kia arotahi-kiritaki te tukanga amuamu, kia kitea, kia āhei hoki ki te whakahohe i te taumira tere, te whakatoko i te whakataunga pai, me te whāngai i ngā pānga pai ki ngā Kaiwhakarato me ngā Kiritaki Ātea.

Me mahi ngā hipanga tika katoa e 28.36 ngā Hokohoko Grocery hei whakatoko i te Aronui ki ngā Kaiwhakarato me ngā Kiritaki Ātea. Me tohutohu ngā Hokohoko Grocery kua whakaritea ki tētahi Kiritaki Supplier, Ā-Rohe rānei e pā ana ki te uru ki te Aronui me te tukanga mō te mahi i tēnā ina whiwhi amuamu mō te take o tētahi Tautohe e tika ana (tiro Ture 1.2 mō te āheinga).

28.37 AOTEAROADRC:

  • (a) me pupuri, me mātua whakarite rānei kia mau tonu i ngā wā katoa e whakatokona ai e te Paetukutuku NZDRC e whakatokona ai te Aronui me te tuku mōhiohio me ngā tuhinga hei whakahohe i te whai wāhitanga ki te Aronui; me
  • (b) ka taea te whakatoko i te wāteatanga o te Aronui ahakoa he aha tōna whakaaro e tika ana ki te iwi whānui kia ako ai rātou mō te Aronui.

Ka taea e NZDRC 28.38 te kohikohi i ngā akoranga take o ngā tohutoro ki te Aronui, ā, ka taea pea (me te kore mōhiohio e tohu ana i ngā Rōpū e pā ana, ā, me te kore takahi i ngā here matatapu i ēnei Ture) whakaputaina ki te Paetukutuku NZDRC mō te whāinga:

  • (a) whakaako ana i ngā kerēme tūpono me ngā Respondents;
  • (b) whakaako i ētahi atu rōpū e hiahia ana ki ngā akoranga kēhi, ki ngā tukanga taumira amuamu rānei; me
  • (c) e whakaatu ana i te tukanga whakatau i raro i te Aronui.

Kāore te 28.39 NZDRC e tohu, e whakamana rānei ka wātea te Paetukutuku NZDRC i te hapa, te mahi rānei me te kore takaware, te haukoti rānei i tētahi wā.

Tiri mōhiohio ki te Komihana Tauhokohoko

28.40 Ka taea e te Aronui te tiri mōhiohio mō ngā tautohe (hei tauira, ko ngā mōhiohio mō te whakarato i te Ture me te Waehere Putanga Grocery rānei e hāngai ana ki te Tautohe, te tuakiri o te Hokohoko Grocery Kua Whakaritea e pā ana ki a rātou, te take kaupapa o te Tautohe, me ngā mōhiohio e tohu ana i ngā tāhuhu, ngā au me ngā take pūhohe) kia pai ake ai te mahi a te Kōmihana i tōna aroturuki, Te whakaū me te whakaū me te pūrongo i ngā taumahi me ngā mahi i raro i te wāhanga 4 o te Ture (me te tuatahi). Ka whakaritea nga taipitopito o tēnei whakaritenga tiri mōhiohio ki tētahi whakaaturanga mōhiotanga i waenganui i te Kōmihana me te Aronui. Kia mārama, kāore te Kōmihana e tūmanako kia whiwhi, ā, kāore te Aronui e tuku mōhiohio e tohu ana, ka taea rānei te tāutu i tētahi kerēme, i ngā mōhiohio muna rānei e ai ki te Ture 12.3 me te Ture 25.3.

Pūtea Aronui

28.41 I tēnei wāhanga:

Ko te tikanga o te tau ā-pūtea, e 12 marama e tīmata ana i te 1 o Āperira, a, ka mutu i te mutunga o te 31 o Poutū.

Ngā utu Utu Pūtea Aronui

28.42 ko ngā utu o aotearoaDRC o te pūtea i te Aronui mō tētahi tau ā-pūtea (Ngā Utu Pūtea Moni) me āwhina, me utua hoki e Foodstuffs North Island Limited, Foodstuffs South Island Limited, Woolworths New Zealand Limited me tētahi tangata i tohua hei Hokohoko Grocery Kua Whakaritea i raro i ngā wāhanga 9 me te 27 o te Ture , (i te nuinga o te wā, ko ngā Hokohoko Hokohoko i Hoahoatia), i te mea he Kaihoko Grocery kua Whakaritea mō tētahi wā i roto i taua tau ā-pūtea.

28.43 Ka nui te tatau, te tautuhi anō rānei o ngā Utu Pūtea Aronui e NZDRC e ai ki te, e pā ana rānei ki te whakaritenga o te mahinga, me te mahinga o ngā taumahi a AotearoaDRC, ngā mana me ngā mahi e puta ake ana i raro, i waho, i te hononga rānei ki te Aronui.

Ko te tikanga o te whakatau, te whakatau me te tatau i te nui o ngā utu e utu ana
Ngā utu i runga i ngā hokohoko Grocery kua hoahoatia

28.44 Mō te tau ā-pūtea e tīmata ana i te 1 o Āperira 2024, ā, ka mutu i te 31 o Mati 2025, ko ngā Utu Pūtea Aronui ko ngā utu hāngai i whakapūtātia i roto i te whiti 1 o te Hōtaka 2 o ēnei Ture.

28.45 Mō ia tau ā-pūtea e whai ake nei, ko ngā Utu Pūtea Aronui ko ngā utu hāngai kua whakapūtātia ki te whiti 2 o te Hōtaka 2 o ēnei Ture.

Tatautanga o ngā utu

28.46 Ka āhei ia Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia, i te tīmatanga o te tau ā-pūtea, ki te utu tōmua i te nuinga katoa o tana tiritiri o ngā Utu Pūtea Aronui i whakaarotia e NZDRC (Ngā Utu Pūtea Aronui Kua Whakaritea) mō taua tau. Ka nama ia tau o AotearoaDRC i ia tau, i ia tau, i ia tau, i ia tau, i te 28.47, i tātaitia e ia kaihoko mō tōna tiri o ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro, e ai ki te Ture 28.47.

Ka tohaina e 28.47 NZDRC tētahi wāhanga o ngā Utu Pūtea Aronui mō tētahi tau ā-pūtea ki ia Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia. Ka whakaritea ia tiritiri i runga anō i te maha o ngā pātaka hokohoko, mō ngā take o te Ture, ka whakaurua hei wāhanga o te Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia i whakaritea ki te nuinga katoa o ngā pātaka hokohoko mō ngā Hokohoko Grocery katoa (engari tirohia te Ture 28.48).

28.48 Ahakoa ture 28.47, tērā pea ka rerekē te taupānga o te Aronui Pūtea Ki tētahi Hokohoko Grocery kua Hoahoatia mō tētahi tau ā-pūtea, engari me hanga ngā rerekētanga i runga anō i ngā paearu e hiahiatia ana hei whakaata i te wā me te utu e tūmanako ana a NZDRC (i te mārama o te wheako o mua) kia pau te mahi ki ngā mea e pā ana ki ngā Hokohoko Grocery rerekē.

28.49 Mō ngā take o te Ture 28.47 ko te maha o ngā pātaka hokohoko e pā ana ki tētahi Hokohoko Grocery kua Hoahoatia, ko te tikanga o te maha o ngā pātaka hokohoko pērā ki te 1 o Mati o te tau i mua i te tau ā-pūtea e pā ana ki ngā Utu Pūtea Aronui.

28.50 Mō te tau ā-pūtea e tīmata ana i te 1 o Āperira 2024, ā, ka mutu i te 31 o Mati 2025, me tohutohu tētahi kaiwhakahaere, kaiwhakahaere matua rānei o ia Hokohoko Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia, i roto i ngā rā mahi e toru i muri i te rā o ēnei Ture e whakaaetia ana e te Minita, tohutohu i a Aotearoa ki te tuhituhi i te maha o ngā pātaka hokohoko e pā ana ki te Ture 28.47 e pā ana ki te Kaihoko o te Kaihokohoko i Hangaia.

28.51 Mō ia tau ā-pūtea e whai ake nei, me tohutohu tētahi kaiwhakahaere, kaiwhakahaere matua rānei o ia Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia, i roto i ngā Rā Mahi e toru i muri i te 1 o Mati o te tau i mua i te tau ā-pūtea e pā ana ki ngā Utu Pūtea Aronui, ka tohutohu i a AotearoaDRC hei tuhituhi i te maha o ngā pātaka hokohoko e pā ana ki te Ture 28.47 e pā ana ki te Hokohoko Whakahaere Kua Hoahoatia.

Ki te utua he utu

28.52 Mō te tau ā-pūtea e tīmata ana i te 1 o Āperira 2024, ā, ka mutu i te 31 o Mati 2025, ko te rā whakaoti mo te utunga o te nama ko te 20 o te marama i muri i te marama e whakaaetia ai e te Minita ngā Ture. Mō ia tau ā-pūtea e whai ake nei, ko te rā whakaoti mo te utunga o te nama ko te 31 o Mati o te tau i mua i te tau ā-pūtea e pā ana ki ngā Utu Pūtea Aronui.

Me homai e 28.53 NZDRC ia Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia me tētahi tauākī e tautuhi ana he pēhea te tatau o te nui o tōna tiritiri o ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro (tae atu ki ngā paearu e hāngai ana i raro i te Ture 28.48) neke atu rānei i te 15 rā Mahi i mua i te utunga.

Me tatau anō ngā utu mēnā ka āhei te huringa i roto i ngā Hokohoko Hokohoko Kua Hoahoatia ki te utu

28.54 Ko ngā tangata i tohua hei Hokohoko Grocery i whakaritea i raro i ngā wāhanga 9, 27 rānei o te Ture i roto i tētahi tau ā-pūtea, me āwhina me te utu i a AotearoaDRC he wāhanga o ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro mō taua tau ā-pūtea hei whakaata i te wāhanga o taua tau ā-pūtea e toe ana mai i te rā o te ingoa.

28.55 Nā te ingoa hōu, ko te tiri o ngā Utu Pūtea Aronui Whakatautata e utu ana e ia Kaihoko Grocery Kua Hoahoatia i mua i te ingoa hōu ka tatau anōtia i runga anō i te maha o ngā pātaka hokohoko, mō ngā take o te Ture, ka whakaurua hei wāhanga o te Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia hei rā o te ingoa i whakaritea ki te katoa o ngā pātaka hokohoko mō ngā Kaihoko Kua Hoahoatia o te rā ingoa. Me whiwhi tētahi kaiwhakahaere, kaiwhakahaere matua rānei o ia Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia (tae atu ki te Hokohoko Grocery hōu kua Hoahoatia) i roto i ngā Rā Mahi e toru i muri i te rā o te ingoa, me tohutohu i a AotearoaDRC hei tuhituhi i te maha o ngā pātaka hokohoko kua whakaurua hei wāhanga o te Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia hei rā ingoa.

28.56 Me utu e te Hokohoko Grocery hōu i hoahoatia ai tā rātou tiritiri o ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro mā te20 o te marama i muri i te marama e whiwhi ai rātau i tētahi nama mai i AotearoaDRC.

28.57 Mēnā nā te tatau anō i roto i te Ture 28.55, he nui rawa te whakaora i ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro mai i tētahi Hokohoko Grocery kua hoahoatia mō tētahi tau ā-pūtea, ka whakahokia e NZDRC ki te Hokohoko Grocery kua hoahoatia te nui o te whakaora.

28.58 Mēnā nā te tatau anō i roto i te Ture 28.55, tērā tētahi mōrearea ki te whakaora i ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro mai i tētahi Hokohoko Hokohoko Kua Hoahoatia mō tētahi tau ā-pūtea, ka namatia e NZDRC te Hokohoko Grocery kua hoahoatia mō te nuinga i raro i te whakaora i a ia hei wāhanga o te tiri o te Pūtea Aronui Kua Hoahoatia mō taua tau. Ko te rā whakaoti mo te utunga o tētahi mōtini ko te20 o te marama i muri i te marama i whiwhi ai te Hokohoko Grocery i hoahoatia mai i AotearoaDRC.

Me homai e 28.59 NZDRC ia Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia me tētahi tauākī e tautuhi ana he pēhea te tatau anō o te nui o tōna tiritiri o ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro.

28.60 Mēnā ka mutu te tangata hei wāhi o te Hokohoko Hokohoko i hangaia i roto i tētahi tau ā-pūtea, ka tatau anō a NZDRC mō taua tau ā-pūtea, ka tatau anō te tiritiri a te tangata o ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro me te tiritiri o ia kaihoko i hoahoatia i hoahoatia i te rā ka mutu te tangata hei Kaihoko Whakahaere Kua Hoahoatia.

Ka whakahokia e NZDRC 28.61 te tangata e mutu ana hei Kaihoko Kua Whakaritea ki te mutunga o te tau ā-pūtea.

Ka namatia e NZDRC 28.62 NZDRC ia kaihoko i hoahoatia e toe ana mō tā rātou tiritiri i ētahi atu koha ki ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro i hua mai i tētahi tangata e noho ana hei wāhanga o te Hokohoko Hokohoko i Hoahoatia mā tētahi tau ā-pūtea. Ko te rā whakaoti mō te utunga ko te20 o te marama i muri i te marama e whiwhi ai te Hokohoko Grocery i hoahoatia mai i AotearoaDRC.

Me homai e 28.63 NZDRC ia Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia me tētahi tauākī e tautuhi ana he pēhea te nui o tōna tiritiri o ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro kua tatau anōtia i te 15 rā mahi i mua i te utunga.

Me rongoā ngā utu i muri i te mutunga o te tau ā-pūtea

28.64 I muri i te mutunga o tētahi tau ā-pūtea, ka whakaritea e NZDRC te katoa o ngā Utu Pūtea Aronui i whakahikotia ki ia Kaihoko Whakahaere Kua Hoahoatia mō taua tau ā-pūtea i runga anō i ngā Utu Pūtea Aronui Whakaaro ki te utu katoa i utua e te Kaihoko Grocery kua hoahoatia mēnā kua whakamahia e te tatauranga ngā Utu Pūtea Aronui tūturu o Aotearoa (Ngā Utu Pūtea Aronui Tūturu). Mēnā kua whakaritea he tangata hei Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia i raro i ngā wāhanga 9, 27 rānei o te Ture i roto i te tau ā-pūtea, ka whakatauria te nuinga o ngā Utu Pūtea Aronui Tūturu i whakahikotia ki a ia kia kitea ai te wā o te wā i hangaia ai rātou he Hokohoko Grocery i hangaia i taua tau ā-pūtea.

28.65 Mō ngā take o te whakatairitenga i roto i te Ture 28.64 ka whakaritea ia tiri o te Hokohoko Hokohoko i Hoahoatia o ngā Utu Pūtea Aronui Tūturu i runga anō i te maha o ngā pātaka hokohoko, mō ngā take o te Ture, ka whakaurua hei wāhanga o te Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia i whakaritea ki te nuinga katoa o ngā pātaka hokohoko mō ngā Hokohoko Hokohoko Kua Hoahoatia i te 31 o Mati o te tau ā-pūtea e pā ana ngā Utu Pūtea Aronui Tūturu. I roto i te toru o ngā Rā Mahi i muri i te mutunga o te tau ā-pūtea, me tohutohu i a AotearoaDRC hei tuhituhi i te maha o ngā pātaka hokohoko e pā ana ki te Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia i te 31 o Mati.

28.66 Mēnā he nui ake te whakaora o ngā Utu Pūtea Aronui Tūturu mai i tētahi Hokohoko Grocery kua hoahoatia mō tētahi tau ā-pūtea, NZDRC, i tōna ngākau pai, ka whakahokia ki te Hokohoko Grocery Kua Hoahoatia mō tērā tau ā-pūtea (tiro ture 28.46).

28.67 Mēnā he mōrearea ki te whakaora i ngā Utu Pūtea Aronui Tūturu mai i tētahi Hokohoko Grocery kua hoahoatia mō tētahi tau ā-pūtea, ka namatia e NZDRC te Hokohoko Grocery kua hoahoatia mō te nuinga i raro i taua tau, hei wāhanga o te tiri o te Hokohoko Aronui kua Hoahoatia mō taua tau. Ko te rā whakaoti mo te utunga o tētahi mōkihi ko te20 o te marama i muri i te marama i whiwhi ai te Hokohoko Grocery i hoahoatia i te nama mai i AotearoaDRC.

Me homai e 28.68 NZDRC ki ia Kaihoko Kua Hoahoatia, he tauākī e tautuhi ana i ngā taipitopito o te whakatairitenga i waenganui i ngā Utu Pūtea Aronui Whakatautata me ngā Utu Pūtea Aronui Tūturu i muri i te mutunga o te tau ā-pūtea e hāngai ana.

Utunga tōmuri o ngā utu Utu Pūtea Aronui

28.69 Mēnā kāore i taea e tētahi Kaihoko Grocery kua hoahoatia te utu i tā rātou tiritiri o ngā Utu Pūtea Aronui mā ngā rā i whakapūtātia i roto i ngā Ture 28.52, 28.56, 28.58, 28.62, 28.67 rānei, me utu e te Hokohoko Whakahaere Kua Hoahoatia te hua ki te nui kāore i te hiahiatia i te mokatere o te 1.5% ia marama e pūhui ana i ia marama e tatau ana i ia marama i tātaitia mai i te utunga rā.

Ka tātaitia te huamoni 28.70 ki ngā wāhanga ā-marama mō ia marama, tētahi wāhanga rānei o ia marama, ka whakaritea te utu.

28.71 Ka taea te whakaora i te nuinga o ngā Utu Pūtea Aronui kāore i te hiahiatia, i tētahi kōti mana mātauranga rānei hei nama nā NZDRC.

Ngā Take Ahuwhānui

28.72 Kei hea he papā i waenganui i ēnei Ture me tētahi whakaritenga o te Ture, i ētahi Ture rānei i mahia i raro i te Ture kāore e taea e ngā Rōpū te whakakore, ka kaha taua whakarato whakahau, ā, me pānui tonu ēnei Ture ki taua whakarato. Ki te wāhi he papā i waenganui i ēnei Ture me tētahi whakarato kōwhiringa o te Ture e whakaaetia ai ngā Rōpū ki te whakakore, ka kaha ēnei Ture, ā, ka noho he whakaaetanga kia kaua e herea e taua whakarato papā.

28.73 He tohutoro ki ēnei Ture, ngā ture, tētahi wāhanga i roto i te Ture, ture, tētahi atu tuhinga rānei, ko te tikanga o ngā Ture, ture, wāhanga i roto i te Ture, ture, tuhinga rānei hei whakatika, kua whakakapia, kua whakaritea rānei i tētahi wā.

28.74 Me whakamahi ngā ture o tētahi Aronui Kua Whakaritea i raro i te Hōtaka 2 o te Ture e pupuri ana i ngā whakarato e whakaritea ana ki aua ture e ngā Ture (mēnā he). Kāore he pānga o ngā whakarato o ēnei Ture ki te āhua o te maiorooro ki ngā whakarato kua whakaritea ki ngā Ture e ngā Ture (mēnā he).

HŌTAKA 1: WĀHUI, WHAKAKORENGA ME TE WHAKAHŌUTANGA O NGĀ PĀPĀHO ME NGĀ ADJUDICATORS

1.0 Tīpakonga me ngā paearu wāhui

1.1 I te whakatū i tētahi Pāpāho, i tētahi Kaiwhakahaere rānei, ā, ka whakatau mēnā e tika ana, he tōkeke, he takitahi rānei, ka whakaarohia e AotearoaDRC:

  • (a) ngā āhuatanga i puta ai te Tautohe (hei tauira, te āhua o te Kirimana hāngai, te pātahitanga ā-ture rānei);
  • (b) te āhua o te Tautohe;
  • (c) te uara o te Tautohe;
  • (d) te maha o ngā Rōpū me tō rātou tauwāhi me ō rātou reo;
  • (e) te wāteatanga o tētahi tangata hei whakatau i te Tautohe i roto i ngā tāpare wā i whakaritea ki ēnei Ture;
  • (f) ko ngā Tohutohu Pānga Pae Ao Whānui mō ngā Papā o te Hua i roto i te Aronga Arumoni Ao Whānui e pā ana ki te rā o tētahi Taupānga mō te Adjudication;
  • (g) ngā mōhiohio i tukuna mai e ngā Rōpū (tiro Ture 7.14);
  • (h) i tae atu tētahi whakaaetanga ki waenganui i ngā Rōpū ki te tuakiri o tētahi Pāpāho tika, Adjudicator rānei; me
  • (i) ētahi atu mea e whakaaro ana a AotearoaDRC e hāngai ana i roto i nga āhuatanga.

He rārangi o ngā Pāpāho me ngā Adjudicators kua whakaaetia e NZDRC. Ko tētahi atu tangata e whakatata mai ana e pā ana ki tō rātou wāhui tērā pea hei Pāpāho, me homai rānei e tētahi Kaiwhakahaere ki AotearoaDRC:

  • (a) he résumé tuhituhi o o rātau tūnga ngaio o mua, o nāianei, me ētahi wheako hāngai;
  • (b) he hōtaka o ā rātou utu utu; me
  • (c) e whakaaro ana ētahi atu mōhiohio o AotearoaDRC e hāngai ana.

1.3 Ko ngā tangata i tonoa kia mahi hei Pāpāho, hei Kaiwhakahaere rānei me homai he whakapuakitanga tuhituhi ki a AotearoaDRC:

  • (a) e whakaū ana, ki te tino pai o to rātau mōhiotanga, kua rite rātou, e hiahia ana, e āhei ana ki te whakarato wā tika, te uaua me te kaha ki te whakarite i te whanonga o te Pāpāho, o te Whakawāteatanga rānei i runga i te āhua tika, e ai ki ēnei Ture;
  • (b) e whakamōhio ana mēnā, ki te tino pai o to rātau mōhiotanga, tērā ētahi āhuatanga (past, o nāianei rānei) tērā pea ka puta ake ki ngā rangirua tika ki tō rātou tōkeketanga, rangatiratanga rānei i te aroaro o ētahi o nga Rōpū; me
  • (c) te mahi kia ū tonu ki te mahi haere tonu ki te whakaatu i ētahi āhuatanga e puta ake ana, tērā pea ka puta ake ki ngā rangirua tika mō tō rātou tika, tōkeke, rangatiratanga rānei i te aroaro o ētahi o ngā Rōpū (tiro Ture 21.3).

2.0 Whakakoretanga o te wāhui i muri i te pānui wero

2.1 Ka tono pea te Rōpū i te whakakapinga o tētahi Pāpāho, tētahi Kaiwhakahaere rānei mēnā ka mōhio te Rōpū ki ngā mōhiohio, ki ngā āhuatanga rānei e whakaaro ana ka puta ake ki tētahi hopukanga tika kāore te Pāpāho, te Adjudicator rānei i te tika, te tōkeke, te takitahi rānei.

2.2 Me whakamōhio atu tētahi tono mō tētahi whakakapinga ki te Pāpāho, ki te Kaiwhakahaere rānei, ki aotearoaDRC me ērā atu Rōpū i roto i ngā Rā Mahi e rima o te Rōpū kia mōhio ki ngā mōhiohio, āhuatanga rānei e puta ake ana ki te tono (Kaiarokōrero). Me whakatau e te Pānui Wero ngā mōhiohio, āhuatanga rānei i runga anō i te tono whakahōutanga.

2.3 E toru ngā Rā Mahi o te kaiwhiwhi o tētahi Pānui Wero mai i te rihīti o te Pānui Wero hei urupare atu ki taua mea. Mēnā kua tōmuri te urupare a te kaiwhiwhi, kāore e hiahiatia e NZDRC te whakaaro ki taua urupare, engari ka pēnei pea i runga i tōna ngākau pai anake.

Ka whakakorea pea e 2.4 NZDRC tētahi wāhui o te Pāpāho, tētahi wāhui rānei a Adjudicator mēnā ka whiwhi i tētahi Pānui Wero, ā, ka:

  • (a) Ka urupare ia Rōpū i te wā, ā, e whakaae ana ki te Pānui Wero;
  • (b) Ka unu noa atu te Pāpāho, te Adjudicator rānei nā te Pānui Wero; rānei
  • (c) NZDRC, i a ia e whakaaro ana ki te Pānui Wero me ngā urupare ki a ia, e whakaaro ana me whakakore te wāhui o te Pāpāho, o te Kaiwhakahaere rānei.

2.5 Kāore te Pānui Wero e pā ki te whanonga o te Pāpāho, te Adjudication rānei. Heoi anō, mēnā ka whakakorea, ka whakahōutia rānei tētahi Adjudicator i roto i te wā i waenganui i te ratonga o te Tukunga whakamutunga i whakaratoa e ngā Rōpū me te rā me whakamahi e te Adjudicator ā rātou whāinga tino pai hei whakarite i tō rātou Determination i raro i te Ture 17.19, ka whakaroa atu te wā e pā ana ki te Ture 17.19 i te wā e hipa ana i waenganui i te ratonga o te Tukunga hāngai me te wāhuitanga o te whakahōutanga Adjudicator.

2.6 Ko te whakakorenga o tētahi wāhui nā tētahi Pānui Wero kāore e tohu ana i te whakaaetanga ki te mana o tētahi whenua e pā ana ki te Pānui Wero.

3.0 Whakakoretanga o te wāhui mō ētahi atu take

Ka taea e NZDRC te whakakore i te wāhui o te Pāpāho, tētahi wāhui rānei a Adjudicator mēnā:

  • (a) E whakamōhio ana te Pāpāho, te Kaiwhakahaere rānei i a NZDRC o to rātau whakaaro kia puta hei Pāpāho, hei Kaiwhakahaere rānei;
  • (b) Kāore e taea, e kore rānei e taea e te Pāpāho, te Adjudicator rānei te mahi i tā rātou mahi (i te mea, i te ture rānei, nā te ngoikoretanga, i tētahi atu rānei);
  • (c) Kāore i taea e te Pāpāho, te Adjudicator rānei te mahi i tā rātou mahi i roto i ngā wā i whakaritea ki ēnei Ture; rānei
  • (d) ko ngā āhuatanga e tīari ana e whakaaro ana a NZDRC, i runga i tōna ngākau pai anake, ka puta ake ki ngā rangirua tika, ki te tika rānei o te Pāpāho, ki te tōkeke rānei, ki te rangatiratanga rānei.

3.2 I te whakatau mēnā ka whakakorea i raro i te whiti 3.1(c), (d rānei), me uiui a NZDRC ki te Pāpāho, ki te Pūtohu rānei me ngā Rōpū.

4.0 Wāhui o tētahi Pāpāho whakahōutanga, Kaiwhakahaere rānei

4.1 Mēnā ka whakakorea te wāhuitanga o tētahi Pāpāho, tētahi Adjudicator rānei, ka whakatūria e NZDRC tētahi takawaenga whakahōutanga, kaiwhakahaere rānei e ai ki ēnei Ture. Ka whakamahia e NZDRC ōna whāinga tino pai hei whakatū i tētahi Pāpāho whakakapi, i te Adjudicator rānei i roto i ngā Rā Mahi e toru o te whakakorenga.

  •  

HŌTAKA 2: TATAUTANGA O NGĀ UTU PŪTEA ARONUI

1. Mō te tau ā-pūtea e tīmata ana i te 1 o Āperira 2024, ā, ka mutu i te 31 o Mati 2025 ko ngā Utu Pūtea Aronui ko ngā utu e whai ake nei:

  • (a) ngā utu tautuhi-ake kotahi mō te Aronui (Tautuhi-ake Utu);
  • (b) ngā utu whakahaere ā-tau o te Aronui (Utu Mahi); me
  • (c) he whakaaetanga mō te utu o te whakarato ratonga Pāpāho me te Whakaaetanga (Ngā Utu Taumira Tautohe).

2. Mō ia tau ā-pūtea e whai ake nei, ko ngā Utu Pūtea Aronui ko ēnei e whai ake nei:

  • (a) Ngā Utu Mahi; me
  • (b) Ngā Utu Taumira Tautohe.

3. Ka nui te tatau, te tautuhi rānei o ngā Utu Pūtea Aronui e NZDRC e ai ki te, e pā ana rānei ki te whakaritenga o te mahinga, me te mahinga o ngā taumahi a NZDRC, ngā mana me ngā mahi e puta ake ana i raro, i waho, i te hononga rānei ki te Aronui.

4. Mō ngā take o te whiti 1 o tēnei Hōtaka:

  • (a) Kei roto i ngā Utu Tautuhi-ake tētahi whakaaetanga mō te takawaenga me te mākete kaiāwhina;
  • (b) Kei roto i ngā Utu Mahi tētahi whakaaetanga mō te mākete me te pūrongo, te haere mai ki ngā hui me ngā whakaaturanga mahi, me ngā utu o te mōhiotanga e pā ana, e pā ana rānei ki te mahinga o ngā taumahi a NZDRC, ngā mana me ngā mahi i raro i te Aronui, te whakamahinga rānei o ōna mana i raro i ngā wāhanga 157 me te 159(3) o te Ture (tiro Ture 1.6 me te 14.2); me
  • (c) Kei roto i ngā Utu Taumira Tautohe tētahi whakaaetanga mō ngā Utu a ngā Pāpāho me ngā Utu a ngā Kaiaroro.
  •  

Ka tātaitia ngā Utu a ngā Pāpāho me ngā Kaiwhakahaere e ai ki te hōtaka Utu, ngā mokatere, me ngā whakaritenga me ngā here i whakaputaina i te Paetukutuku NZDRC i tētahi wā. 

HŌTAKA 3: WHAKAAETANGA MATATAPU MŌ NGĀ WĀHANGA-KORE

1. Kua pānui, kua mārama hoki ahau kei te herea ahau e ngā whakarato matatapu o ngā Ture Aronui Taumira Tautohe Mahi. E mōhio ana ahau mā te whakauru atu, mā te whakawātea rānei ki tētahi Tautohe i raro i te Aronui, e herea ana ahau e ēnei Ture.

2. E mōhio ana ahau kāore ahau i te whakaatu i ētahi mōhiohio i whiwhi i te wā o te tukanga taumira tautohe, hāunga e ai ki te Ture 12.5.

3. E mōhio ana ahau kei te nama ahau ki ngā Rōpū katoa, ki AotearoaDRC, ki te Pāpāho, ki te Kaiwhakahaere rānei, me ētahi atu wāhanga-kore e pā ana ki te tautohetohe he mahi maia, ā, ko te rahunga ki te ū ki tēnei mahi, ka puta pea ki ngā hua ā-ture.

4. E mōhio ana ahau mēnā e hiahia ana ahau ki te whakawātea i ētahi Mōhiohio Confidential, me whakamōhio atu ahau ki ngā tangata katoa kua whakarārangitia ki te Ture 12.6 me te Ture 25.6 i te wā tonu ka taea te mahi i mua i te whakamōhiotanga tika.

Rā tēnei
Rā o
(marama)
(tau)
Waitohu:________________
Ingoa:_______________

HŌTAKA 4: WAEHERE O TE WHANONGA NGAIO ME TE WHANONGA MATATIKA

1. Ka pā tēnei Waehere o te Whanonga Ngaio me te Whanonga Ethical (te Waehere) ki ia tangata e whakatau ana hei Pāpāho, he Kaiwhakahaere rānei (ADR Practitioner) i raro i ngā Ture Aronui Taumira Tautohe Mahi Grocery ( ngā Ture).

2. Ka whakaritea e tēnei Waehere ngā mea e whakaarotia ana he paerewa tika o te whanonga ngaio me te whanonga hei whakarite:

  • (a) ko te tōtika, te tōkeke me te taparenga o te Aronui e pupuritia ana; me
  • (b) ko te Aronui he arotahi-kaiwhakamahi, he āheitanga, he takitahi, he tika, he taurangi, he māia, he pai hoki.

3. Ko ngā kaupapa matua o te Waehere ko:

  • (a) hei whakarato i ngā tikanga ārahi mō te whanonga o te Pāpāho me te Adjudication i raro i ngā Ture; me
  • (b) hei whakatoko i te maia ki te Aronui hei whakatau i ngā Tautohe.

4. Ko te whakatūranga hei ADR Practitioner kāore he mana tūturu ki te tangata, engari he mana here tērā pea ka whakakorea hei takahi i te Waehere.

5. Mēnā e kiia ana he ADR Practitioner kei te takahi i te Waehere, tērā pea ka herea rātou ki ngā amuamu me te tukanga whakaraupapatanga a Aotearoa.

Guiding Principle 1 – Integrity and tōtika

6. He here nui rawa tā te ADR Practitioner ki te tautoko i te taparenga me te tōtika o ngā tukanga taumira tautohe i raro i te Aronui.

7. Me whakahauhau tētahi ADR Practitioner me te tautoko i te ōritetanga, te rerenga kētanga me te whakauru me te whakatū me te whakatū me te pupuri i ngā paerewa tika, tika, tika hoki o te mahinga o ngā tangata katoa e pā ana ki te uru me te whakamahi i te Aronui.

Guiding Principle 2 – Competence and availability

8. Me tohu tika tētahi ADR Practitioner i o rātau tohu me ō rātou wheako. Me kaua tētahi ADR Practitioner e whakaae rānei kia mahia mō rātou mō tētahi whakaaturanga mō te wheako, tohunga rānei a ADR Practitioner he māminga, he tinihanga rānei, he tinihanga rānei.

9. Me whakaae tētahi ADR Practitioner ki tētahi wāhui anake mēnā:

  • (a) Kua mahia e rātau he whakangungu hāngai, tika hoki;
  • (b) e whakaaro ana rātou he tika, he wheako hoki rātou ki te whakahaere i te tukanga taumira tautohe; me
  • (c) Kua rite rātou, e hiahia ana, e āhei ana ki te tuku i te wā tika, te uaua me te kaha ki te whakarite i te whanonga māia, i te wā tika hoki o taua take.

Tohunga Guiding 3 – Ngā papā huamoni

10. Ina tonoa kia whakaae ki tētahi wāhui, me whakaatu e tētahi ADR Practitioner ngā painga katoa, ngā pātahitanga me ngā take, ahakoa o mua, o nāianei rānei, ā, tērā pea ka puta ake ngā rangirua tika ki tō rātou tōkeketanga, rangatiratanga rānei i te aroaro o ētahi o ngā Rōpū, tērā rānei ka mōhiotia tērā pea ka pērā.

11. Me mahi tētahi ADR Practitioner, mai i te wā o to rātau wāhui, ki tētahi mahi haere tonu kia whakaatu wawe i ngā āhuatanga e puta ake ana, tērā pea ka puta ake ki ngā rangirua tika ki tō rātou tōkeketanga, rangatiratanga rānei i te aroaro o ētahi o ngā Rōpū. Ka haere tonu tēnei mahi kia mutu rā anō te tukanga taumira tautohe.

12. Ki te mōhio tētahi ADR Practitioner kāore e taea e rātou te pupuri i te rangatiratanga, te tōkeke rānei e hiahiatia ana, me mahi wawe rātou i aua hipanga e hiahiatia ana i roto i ngā āhuatanga, tērā pea ko te tukunga, te putanga rānei mai i te tukanga taumira tautohe.

Guiding Principle 4 – Whanonga o te tukanga taumira tautohe

13. Me mātua whakarite tētahi ADR Practitioner kia tika te tohutohu o ngā Rōpū katoa ki ngā huānga ā-mahi e hāngai ana o te tukanga taumira tautohe, ā, me whakawhiti kōrero rātou ki tētahi huarahi tūwhera, pūataata hoki me ngā Rōpū katoa me ō rātou Māngai.

14. Me mātua whakarite tētahi ADR Practitioner kua whakaritea tika mō tētahi tukanga taumira tautohe kua whakaritea hei mahi.

15. Ko te tikanga kia whakataunga te kaiwhakahaere i runga i te āhua tika, takitahi, whakaaro hoki.

16. Me kaua e whakaaetia e te Kaiwhakahaere i waho o te pēhanga, te wehi ki te whakahē, ki tētahi momo hiahia rānei ki te pā ki a rātau whakataunga. Me kaua rātau e kaitautapa i te mahi kia whakataunga ki tētahi atu tangata. Me whakatau e rātau nga take katoa i tukuna mo te manawa i muri i te whakawā tūpato me te whakamahinga o a rātau ake whakawā takitahi, tōkeke hoki.

17. Me mōhio tētahi Pāpāho e hāngai ana te Pāpāho i runga anō i te tikanga o te whakataunga i a ia anō e nga Rōpū. Kei roto i te āhua tūturu o te Pāpāho te mana ki te whakatārewa, ki te whakamutu rānei i te Pāpāho ahakoa te wā. Me kaua te Pāpāho e whakauru ki te whanonga whakahauhau kia taea ai tētahi Whakaaetanga Whakatau.

18. Me mātua whakarite tētahi ADR Practitioner kia whakahaeretia te tukanga taumira tautohe i runga i te āhua tika, utu hoki e ai ki ēnei Ture, ā, kaua e whakaae ki tētahi wāhui engari rawa mēnā ka taea e rātou te mahi pēnā.

Tohunga Guiding 5 – Ngā Utu

19. Me mātua whakarite tētahi ADR Practitioner ko ngā Utu me ngā Utu i whakahikotia, i ngā āhuatanga katoa o te kēhi, e tika ana kia whakaaro ki te mahi i mahia me ngā utu.

20. Me mahi ngā take katoa e pā ana ki ngā Utu me ngā Utu e ai ki ngā Ture.

Guiding Principle 6 – Whirinaki me te matatapu

21. Me pono tētahi ADR Practitioner ki te pātahitanga o te whakawhirinaki me te matatapu e tū ana i roto i ta rātau mahi.

22. Me here tētahi ADR Practitioner, e ai ki ngā here ā-ture, ki ētahi atu okotahi rānei e mōhiotia ana, e tautoko ana i te mahi hei pare i te tūmataitinga o ngā Rōpū me te matataputanga o te tukanga taumira tautohe.

23. Me mahi tētahi ADR Practitioner i runga i te taparenga, te pono me te pono ki te mahi i a rātau mahi me a rātau kawenga. Me kaua rātau e whakaawetia e te pēhanga o waho, me whakaae rānei i te hiahia whaiaro ki te tukituki i tō rātou ahanoa, te rangatiratanga, te whanonga rānei.

24. Me kaua tētahi ADR Practitioner e whakamahi, kia whakaae rānei kia whakamahia, i whiwhi mōhiohio Confidential i te wā o te tukanga taumira tautohe ki tō rātou painga whaiaro, ki te painga rānei o ētahi atu, ki tētahi tikanga rānei ka pā kino ki ngā painga o tētahi atu tangata.

Guiding Principle 7 – Ētahi atu here whanonga

25. Kāore he mea i roto i te Waehere e whakakapi, e whakawātea rānei i ētahi atu paerewa tika, waehere rānei e whakahaere ana i te ADR Practitioner. Ki te maha ngā paerewa, waehere rānei, ka herea te ADR Practitioner e te pākaha, te pākaha rānei o aua paerewa.

Guiding Principle 8 – mahi ā-ā-roto

26. He mahi tika tā tētahi ADR Practitioner kia ū ki te Waehere.

27. Me kaua tētahi ADR Practitioner e whakaae ki tētahi wāhui, ā, me puta, me tango rānei mēnā kāore e taea te ū ki te Waehere.

Manatārua

Ka taea te whakaputa anō, te whakamahi rānei i ngā rauemi e parea ana e tēnei pānui manatārua, e whakamahia ana rānei e ngā rōpū, ki ngā rōpū hiahia rānei, ki te Arbitration e whakahaeretia ana e NZDRC, me te kore whakaaetanga, te utu rānei, mēnā ka whakaputa tikahia ngā rauemi mā te whakamahi i te putanga hōu rawa, kāore ngā rauemi i te whakamahia i runga i te āhua māminga, i te tinihanga rānei , ā, ka whakaaetia te pūtake me te manatārua o ngā rauemi. Ki te kore, kāore pea e tāruatia tētahi wāhanga o ngā rauemi e parea ana e tēnei pānui manatārua, te whakaputa anō, te whakapau, te whakaurutau, te tohatoha, te whakaputa anō, te tikiake, te whakakē, te whakaatu, te tuku, te penapena ki tētahi pūnaha tiki, te tā, te tare rānei ki tētahi puka, mā tētahi tikanga rānei, tae atu ki te kore e whāiti ki te hiko, te pūkaha, te tārua whakaahua, te whakamahi rānei hei waihanga i ngā mahi pārōnaki, i whakamahia rānei hei waihanga i ngā mahi pārōnaki, tae atu ki te kore e whāiti ki te hiko, te pūkaha, te tārua whakaahua, te whakamahi rānei hei waihanga i ngā mahi pārōnaki, Kaore he whakaaetanga tuhituhi a AotearoaDRC, a, i mua rā.

© Te Pokapū Taumira Tautohe o Aotearoa 2018